ABD’nin Arizona eyaletinde görülen bir cinayet davasında, öldürülen kurbanın yapay zeka (AI) aracılığıyla canlandırılan sanal kopyasının duruşmada dinletilmesi benzeri görülmemiş bir hukuki krize yol açtı. Arizona Temyiz Mahkemesi; 2021 yılında trafikte tartıştığı Christopher Pelkey’i vurarak öldürmekten suçlu bulunan Gabriel Paul Horcasitas hakkında verilen 10,5 yıllık hapis cezasını, karara yapay zeka videosunun etki ettiği gerekçesiyle bozdu. Mahkeme mahkumiyet kararını onarken, cezanın yeniden belirlenmesi için dosyanın iadesine hükmetti.
Dava konusu olay, Kasım 2021’de Arizona’da iki sürücü arasında yaşanan bir yol tartışması sırasında meydana geldi. Horcasitas meşru müdafaa iddiasında bulunsa da jüri tarafından taksirle adam öldürme suçundan mahkum edildi. Mayıs 2025’te yapılan karar duruşmasında Yargıç Todd Lang, sanığa 10,5 yıl hapis cezası verdi.
Kurbanın sesinden af ve inanç mesajları
Karar duruşması sırasında hayatını kaybeden Pelkey’in ailesi, mahkemeye yapay zekayla üretilmiş bir video sundu. Kurbanın arşivlerdeki ses tonu ve yüz hatları kullanılarak oluşturulan sanal kopyası, doğrudan duruşma salonundaki yargıca ve sanık Horcasitas’a hitap ederek bağışlama, affetme, aile sevgisi ve inanç üzerine konuşmalar yaptı.
Ailenin, “Pelkey yaşasaydı bunları söylerdi” düşüncesiyle hazırladığı video kaydının başında görüntünün yapay zekayla üretildiğine dair bir uyarı yer alsa da bu canlandırma hukuki sürecin kilit tartışma noktası haline geldi.
Yargıç videoyu samimi buldu, temyiz adalete aykırı saydı
Karar duruşmasında Yargıç Lang’in yapay zeka klibini “çok beğendiğini”, “içten ve samimi bulduğunu” dile getirmesi temyiz sürecini tetikledi. Temyiz mahkemesi heyeti, videonun gerçek bir olguyu belgelemediğini; kurbanın kız kardeşinin hayal ettiği düşünceleri maktulün kendi sözleriymiş gibi yansıttığını vurguladı.
- Mahkeme, kurbanın yaşarken söylemediği söz ve duyguların yapay zekayla üretilip duruşmaya sunulmasının adil yargılanma sürecini zedelediğine hükmetti.
- Videonun yapay zeka ile üretildiğinin belirtilmesinin, hakimin karar mekanizması üzerindeki psikolojik etkisini ortadan kaldırmaya yetmeyeceği kaydedildi.
- Temyiz heyeti, sunulan dijital içeriğin cezanın tayininde rol oynadığını belirterek, yapay zeka kısmının izletilmesini davanın adilliğini bozan “esaslı bir hata” olarak değerlendirdi.
Mahkumiyet baki, ceza yeniden belirlenecek
Temyiz Mahkemesi, sanığın adam öldürme ve kamu güvenliğini tehlikeye atma mahkumiyetini geçerli tutarken, ceza tayini duruşmasının yapay zeka içerikli unsurlardan arındırılarak baştan yapılmasını emretti. Kararda, kurban yakınlarının suçun üzerlerindeki yıkıcı etkisini ifade etme haklarının bulunduğu; ancak bu hakkın sanığın güvenilir, nesnel ve somut delillere dayalı adil bir süreçte yargılanma hakkını çiğneyemeyeceği vurgulandı.
Dava, yargı sisteminin yapay zekanın ölen kişilere söylemedikleri sözleri söylettiği “dijital diriliş” teknolojileri karşısında hukuki sınırları nasıl çizeceğine dair tarihi bir emsal oluşturdu.
