Amerikan Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA), Katalyst Space şirketine ait “LINK” uzay aracının, yönelim kontrol sisteminde (attitude control) meydana gelen sürekli teknik arıza nedeniyle, “Neil Gehrels Swift Gözlemevi”ni yakalayıp daha yüksek bir yörüngeye taşıma görevini gerçekleştiremeyeceğini duyurdu.
Kurtarma operasyonu iptal edilmesine rağmen LINK uzacı, Swift teleskobuna yaklaşarak yakın mesafe manevraları ve test uçuşları gerçekleştirmeyi deneyecek. Bu denemelerle gelecekteki uzay aracı bakım, onarım ve yakıt ikmali operasyonları için kritik önem taşıyan teknolojilerin test edilmesi amaçlanıyor.
Güneş aktivitesi 21 yıllık teleskobu tehdit etti
NASA tarafından 2004 yılında evrendeki en şiddetli patlamalar olan gama ışını patlamalarını incelemek üzere uzaya fırlatılan Swift Gözlemevi, başlangıçta planlanan 2 yıllık görev süresini aşarak yaklaşık 21 yıldır bilim dünyasına veri sağlıyordu.
Ancak son dönemde artan Güneş aktivitesi nedeniyle Dünya’nın üst atmosferinin genişlemesi, alçak Dünya yörüngesindeki teleskop üzerindeki atmosferik sürtünmeyi artırdı ve Swift’in irtifası hızla düşmeye başladı.
Bir yıldan kısa sürede fırlatıldı
NASA bu krizi hem teleskobu kurtarmak hem de uzay araçlarına yörüngede müdahale yeteneklerini geliştirmek için bir fırsat olarak değerlendirdi. Eylül 2025’te Katalyst Space Technologies şirketiyle anlaşma imzalanarak benzeri görülmemiş bir hızla proje geliştirildi.
Görevin önemine değinen NASA Yöneticisi Jared Isaacman, “Potansiyel getiri yüksek olduğunda NASA hızla hareket etmeye ve akıllıca riskler almaya hazır olmalıdır” diyerek, sonucun arzulanan şekilde bitmemesine rağmen görevin denenmeye değer olduğunu vurguladı.
Kontrol tekerleklerindeki arıza planı değiştirdi
LINK aracı, 3 Temmuz’da Güney Pasifik’teki Kwajalein Atolü’nden Northrop Grumman üretimi Pegasus XL roketiyle başarıyla fırlatıldı. İlk haftalardaki testlerin ardından araçta kontrol tekerlekleri ve itki sisteminde meydana gelen arızalar nedeniyle yörünge yükseltme operasyonu terk edilmek zorunda kalındı.
NASA Genel Merkezi Astrofizik Bölümü Direktörü Shawn Domagal-Goldman, sürecin “yüksek riskli ve yüksek getirili” bir ilk deneme olduğunu belirterek, elde edilen operasyonel verilerin geleceğe ışık tuttuğunu kaydetti.
Swift için geri sayım başladı
Herhangi bir müdahale yapılamaması halinde Swift Gözlemevi’nin yılın ilerleyen dönemlerinde Dünya atmosferine girerek yanması bekleniyor.
NASA, LINK projesinin inşası, fırlatılması ve yörüngedeki test süreçlerinin Amerikan uzay endüstrisinin yörüngede servis yeteneklerini önemli ölçüde geliştirdiğini, elde edilen deneyimlerin gelecekteki uyduların tamiri ve ömürlerinin uzatılması için kullanılacağını belirtiyor.
