NASA’nın 2021 yılından bu yana Mars’ta araştırmalarını sürdüren gezgini Perseverance, Jezero Krateri’nde yer alan üç açık renkli kayaç içerisinde krom içerikli korindon mineralinin ilk kimyasal izlerini tespit etti. Los Alamos Ulusal Laboratuvarı’ndan jeokimyacı Ann Ollila liderliğinde yürütülen ve Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanan araştırma, Kızıl Gezegen’in geçmişindeki aşırı sıcaklık, basınç ve hidrotermal süreçlere dair yeni veriler sundu.
Dünya’da yakut ve safir gibi değerli taşların kristal formunu oluşturan alüminyum oksit kökenli korindon, Mars yüzeyinde parlak taşlar halinde değil, kayaç dokusu içine gömülü mikroskobik tanecikler şeklinde yer alıyor.
Lazer spektroskopisiyle tespit edilen spektral izler
Gezginin üzerindeki “SuperCam” cihazı, hedeflenen kayaçlara lazer darbeleri göndererek minerallerin yaydığı ışımayı analiz etti:
-
Dalga Boyu İmzası: Analizler sonucunda 692,7 ve 694,1 nanometre dalga boylarında net sinyaller kaydedildi; bu değerlerin korindon kristal kafesinde alüminyumun yerini alan krom atomlarının karakteristik ışıması olduğu doğrulandı.
-
Işıma Süresi: İncelenen kayaçlardan “Smiths Harbour” üzerinde yapılan ölçümlerde, ışımanın milisaniyenin binde üçü kadar sürdüğü saptandı ve bu sürenin Dünya’daki korindon örnekleriyle tam uyum sağladığı görüldü.
-
Kimyasal Paradoks: İncelenen “Hampden River”, “Covey Cove” ve “Smiths Harbour” adlı üç kayacın alüminyum silikat olan plajiyoklaz açısından zengin olması dikkat çekti. Normal şartlarda silisyum varlığı korindon oluşumunu engellediğinden, bu durum özel jeolojik koşullara işaret ediyor.
Çarpışma enerjisi ve hidrotermal akışkanlar
Bilim insanları, korindon oluşumunu Jezero Krateri’ni meydana getiren devasa göktaşı çarpışmasına veya geçmişteki sıcak su (hidrotermal) aktivitelerine bağlıyor:
-
Aşırı Basınç ve Sıcaklık: Krateri oluşturan kozmik çarpışmanın yarattığı yüksek sıcaklık ve şok dalgalarının, kayaçlardaki mineralleri dönüştürerek korindon kristalleşmesine zemin hazırladığı değerlendiriliyor.
-
Hidrotermal Süreçler: Antik krater gölünde dolaşan sıcak sıvıların silisyumu ortamdan uzaklaştırarak alüminyum yoğunluğunu artırmış olabileceği ihtimali üzerinde duruluyor.
Keşif, Mars’ın erken dönem jeolojik evriminde su, çarpışma şokları ve termal süreçlerin karmaşık etkileşimini anlamak için kritik bir veri noktası olarak kayıtlara geçti.
