İsrail’in “Magen Or” (Or Eitan) adıyla tanıttığı lazer savunma sistemi, siyasetçiler ve savunma sanayii devleri tarafından savaş denklemini değiştirecek “tarihi bir dönüm noktası” olarak sunuldu. Taraf başına sadece birkaç dolarlık enerji maliyeti, tükenmez mühimmat kapasitesi ve roketler ile insansız hava araçlarını (İHA) yok etme vaadiyle öne çıkarılan sistem, uygulamada hedeflenen noktaya ulaşamadı. İbranice basında yayımlanan analizler, mühendislik başarısı ile kamuoyuna sunulan resim arasında büyük bir uçurum olduğunu gösteriyor.
Demir Kubbe’nin on binlerce dolarlık füzelerine kıyasla sadece birkaç şekellik enerji harcamasıyla atış yapabilen lazer teknolojisi, İsrail için özellikle Ekim 2023’ten bu yana süregelen savaşta tükenen füze stokları göz önüne alındığında muazzam bir pazarlama malzemesine dönüştü. Ancak atış maliyetinin düşüklüğü, sistemin kurulum ve idame maliyetlerinin ucuz olduğu anlamına gelmiyor.
Savaş Sınavı ve Fiziksel Sınırlandırmalar
İsrail gazetelerinden The Marker ve Globes’ta yer alan analizler, sistemin sınırlarını net bir şekilde ortaya koydu. İran ile yaşanan çatışmalarda balistik füzeler lazerin menzili dışında kalırken, kuzey sınırında Hizbullah’a ait onlarca İHA’nın hava sahasını ihlal etmesine rağmen lazer sisteminin katkısı oldukça sınırlı kaldı. Yetkililerin kısa menzilli ve düşük güçlü prototiplerin başarısını “tüm şehirlere kalkan olan bitmiş bir sistem” gibi sunması eleştirilere yol açtı.
İsrail Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü (INSS) tarafından yayımlanan raporda, lazer ışınının atmosferde ilerlerken nem, toz, duman ve bulut gibi hava olaylarından etkilenerek güç kaybettiğine dikkat çekildi. Ayrıca sistemin aynı anda tek bir hedefe odaklanabilmesi, sürü İHA saldırıları ve yoğun roket yağmurları karşısında yetersiz kalmasına neden oluyor. Kullanılan elektriğin sadece yüzde 30’unun lazere dönüşmesi ve kalan kısmın yüksek ısı üreterek devasa soğutma sistemleri gerektirmesi de mobil kullanımı zorlaştırıyor.
Gizli Maliyetler ve Ertelenen Vaatler
“Birkaç dolarlık müdahale” sloganı sadece harcanan elektriği kapsıyor. Sistemin bataryaları, yönlendirme, soğutma, radar altyapısı ve bakımı dahil edildiğinde tek bir bataryanın maliyeti onlarca milyon şekele ulaşıyor. Eski Hava Savunma Komutanı Ran Kochav, lazerin teknolojik bir atılım olduğunu ancak beklentilerin aşırı büyütüldüğünü belirterek, sistemin balistik füzelere karşı etkisiz, hava şartlarına son derece hassas ve kısa menzilli olduğunu vurguladı.
2014 yılından bu yana sistemin “birkaç yıl içinde hizmete gireceği” yönündeki siyasi söylemler ve ertelenen takvimler, Or Eitan’ın henüz tam teşekküllü bir operasyonel devrimden ziyade, kat katedilmesi gereken ertelenmiş bir mühendislik projesi olduğunu gösteriyor.
