İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, yapay zeka teknolojisinin geliştirici şirketlerin “öz denetimine” terk edilemeyeceğini belirterek, sürecin kamu gözetimi altında ve sorumlu ilkelerle yürütülmesi çağrısında bulundu. Madrid’de hükümetin yeni yapay zeka yol haritasının tanıtıldığı toplantıda konuşan Sanchez, geleceğin yalnızca en yüksek bilgi işlem gücüne sahip dev teknoloji tekellerinin inisiyatifine bırakılamayacağını vurguladı.
Hükümet, artan dezenformasyon, mahremiyet ihlalleri, istihdam kayıpları ve agresif siber tehditlere karşı ulusal savunma ve denetim mekanizmalarını güçlendirmeyi hedefliyor.
12 aylık strateji: “Yapay Zeka 360” planı
Başbakan Sanchez, sorumlu kullanımı yaygınlaştırmayı ve vatandaşların haklarını korumayı hedefleyen 12 aylık “Yapay Zeka 360” strateji belgesini duyurdu. Plan kapsamında sendikalar, işveren örgütleri ve sosyal paydaşların katılımıyla kapsamlı bir “Ulusal Yapay Zeka Uzlaşısı” oluşturulması amaçlanıyor.
İspanya, yalnızca yabancı şirketlerin geliştirdiği ürünleri tüketen bir pazar olmak yerine kendi teknolojik altyapısını güçlendirmeyi planlıyor:
- Dev yapay zeka fabrikası: Ülke içinde yüksek işlem kapasitesine sahip bir yapay zeka üretim ve inovasyon tesisi kurulması hedefleniyor.
- Süper bilgisayarla yerli modeller: Barselona Süper Bilgisayar Merkezi (BSC) iş birliğiyle iklim değişikliği, sağlık ve yenilenebilir enerji gibi stratejik alanlara odaklanan yerli yapay zeka modelleri geliştirilecek.
- Veri döngüsünün kontrolü: Verilerin toplanması, depolanması, işlenmesi ve paylaşılması süreçlerinin ulusal egemenlik çerçevesinde denetlenmesi sağlanacak.
Veri merkezlerine sıkı çevre kriteri
Madrid yönetimi, yapay zeka altyapısını besleyen dev veri merkezlerinin çevresel etkilerini de kontrol altına almayı hedefliyor. Sanchez; bu tesislerin yüksek enerji verimliliği standartlarına uyması, doğal kaynakları koruması ve yerel topluluklara doğrudan ekonomik fayda sağlaması gerektiğini belirtti.
Avrupa Birliği mevzuatıyla tam uyum
İspanya hükümeti geçtiğimiz mayıs ayında Avrupa Birliği Yapay Zeka Yasası ile uyumlu temel kanun tasarısını meclise sunmuştu. Bu düzenleme; insan gözetimi ilkesini yasal zorunluluk haline getirirken, Yapay Zeka Denetim Ajansı ve Veri Koruma Ajansı gibi kurumlara geniş yaptırım ve ceza yetkileri tanıyor.
Öte yandan Madrid’in Brüksel nezdindeki diplomatik girişimleri sonucunda, cinsel içerikli sahte görsel ve videolar (deepfake) üreten yapay zeka sistemlerinin AB genelinde yasaklanması kararlaştırılmıştı. İspanya, bir yandan yerli inovasyon kapasitesini artırırken diğer yandan sert regülasyonlarla teknolojinin yarattığı riskleri sınırlandırmayı amaçlıyor.
