Şubat ayında alevlenen ABD-İran gerilimi, yalnızca bölgesel güvenlik politikalarını değil, doğrudan Amerikan hanehalkının mutfak masraflarını ve genel ekonomik refahını da hedef aldı. Uzmanlar, devam eden askeri hareketliliğin Amerikan ekonomisi üzerinde yarattığı dolaylı maliyetlerin, aile bütçelerinde ciddi bir gedik açtığını belirtiyor.
Ekonomik baskı artıyor: Hane başı 1000 dolar yük
Moody’s Analytics Baş Ekonomisti Mark Zandi tarafından paylaşılan kapsamlı verilere göre, çatışmaların başlangıcından bu yana artan enerji ve temel tüketim maliyetleri, ortalama bir Amerikan ailesine yaklaşık 1000 dolarlık ek bir fatura çıkardı. Mayıs ayında açıklanan verilerle enflasyonun son üç yılın zirvesine tırmanması, piyasalardaki belirsizliğin tüketiciler üzerindeki baskısını gözler önüne seriyor.
En büyük maliyet akaryakıt ve gıdada
Amerikan ailelerinin bütçesini en çok sarsan kalemler, çatışmaların doğrudan etkilediği enerji piyasaları oldu. Sürecin ekonomik faturasını belirleyen ana kalemler şu şekilde öne çıkıyor:
- Akaryakıt Fiyatları: Mayıs ayında zirve yapan benzin fiyatları, hanehalkına tek başına ortalama 300 dolarlık ek bir yük getirdi.
- Gıda ve Lojistik: Artan dizel yakıt maliyetleri, tarımsal ürünlerin ve market ürünlerinin nakliyesini doğrudan pahalılaştırdı. Bu yansıma, market harcamalarına hane başına 200 dolarlık ek maliyet olarak yansıdı.
- Seyahat Masrafları: Havayolu şirketlerinin yükselen jet yakıtı fiyatlarını biletlere yansıtması, tatil ve iş seyahati bütçelerini hane başına 100 dolar artırdı.
Faizler ve askeri operasyonların faturası
Savaşın küresel piyasalarda yarattığı enflasyonist dalga, Amerikan Merkez Bankası’nın (Fed) para politikalarını da doğrudan etkiledi. Yıl başında beklenen faiz indirimi beklentilerinin ötelendiği, hatta faiz artırımının bile masaya geldiği bu dönem, borçlanma maliyetlerini artırarak tüketicilere 150 dolarlık bir maliyet daha ekledi.
Buna ek olarak, Pentagon’un Orta Doğu’daki askeri operasyonlarını finanse etmek için günlük harcadığı milyonlarca dolar, vergi mükelleflerine hane başına 250 dolarlık bir ek fatura olarak geri dönüyor.
Uzmanlar, fiyatların normal seviyelere dönebilmesi için ABD ve İran arasında Katar’da yürütülen diplomatik görüşmelerden çıkacak kalıcı bir uzlaşmanın hayati önem taşıdığını belirtiyor. Tarafların anlaşmaya varması durumunda, enerji piyasalarındaki tansiyonun yıl sonuna doğru düşebileceği öngörülüyor.
