Uzayın derinliklerinde hiçbir görünür galaksinin bulunmadığı ıssız bir noktada, Çin’deki devasa FAST radyo teleskobu olağanüstü bir hidrojen sinyali yakaladı. Dünyadan yaklaşık 114 milyar milyar kilometre uzaklıkta tespit edilen bu dev gaz bulutunun etrafında görünür hiçbir yıldızın yer almaması gökbilimcileri heyecanlandırdı. Gazın dağılmadan bir arada kalabilmesi için gereken kütleçekim kuvveti, bulutun merkezinde devasa bir görünmez kütlenin varlığına işaret ediyor.
Çin Bilimler Akademisi Ulusal Astronomik Gözlemevleri araştırmacısı Jin-Long Xu ve ekibi tarafından yürütülen çalışmada, “J1351+0039” kodlu gizemli yapı incelendi. 500 metrelik devasa FAST teleskobuyla üç kez taranan ve derin optik tarama görüntüleriyle karşılaştırılan bölgede, yıldız doğuramamış saf bir “karanlık galaksi” ile karşı karşıya olunabileceği açıklandı.
Radyo sinyali var, görünür ışık yok
Bilim insanları, nötr hidrojenin yaydığı 21 santimetrelik radyo dalgalarını takip ederek dairesel bir hidrojen bulutuna ulaştı. Yapılan hassas ölçümler, bulutun Güneş’in kütlesinin yaklaşık 480 bin katı kadar hidrojen gazı barındırdığını ortaya koydu. Ancak DESI optik tarama verileriyle yapılan karşılaştırmalarda, bu büyüklükteki bir gaza eşlik eden parlak bir galaksi veya yıldız kümesi tespit edilemedi.
Gazın uzayda savrulmadan tutunabilmesi için yaklaşık 130 milyon Güneş kütlesine ihtiyaç duyulduğunu hesaplayan gökbilimciler, bu miktarın görünen gaz kütlesinden 200 kat daha fazla olduğuna dikkat çekti. Bu devasa dengesizlik, bölgede doğrudan gözlemlenemeyen ve yalnızca yerçekimi etkisiyle varlığı anlaşılan “karanlık maddenin” mutlak bir hakimiyet kurduğunu kanıtlıyor. Ayrıca yapının yakınlarında gazın kopup geldiği başka bir ana galaksinin bulunmaması, bulutun tamamen izole ve bağımsız bir sistem olduğunu gösteriyor.
Yıldızların doğuşunu engelleyen kozmik sır
Gaz hareketlerini haritalandıran araştırmacılar, bulutun bilinen galaksiler gibi hızla dönmediğini; düşük dönüş hızı ve gaz basıncının gizli bir yerçekimiyle dengelendiğini belirledi. Bilim insanlarına göre, evrenin erken dönemlerinde uzaya yayılan yoğun morötesi ışınlar bu gaz bulutunu sürekli sıcak tutmuş olabilir. Gazın soğuyup yoğunlaşamaması ise yıldız oluşum süreçlerinin hiç başlayamamasına yol açtı.
Araştırmacılar, J1351 yapısının bugüne kadar keşfedilen en güçlü “izole karanlık galaksi” adayı olduğunu belirtirken, son derece sönük bir cüce galaksi ihtimalini de tamamen göz ardı etmiyor. Gizemin kesin olarak aydınlatılması ve bulutun ardında görünmeyen soluk yıldızların bulunup bulunmadığının tespiti için James Webb ve Hubble uzay teleskoplarıyla yapılacak derin gözlemler belirleyici olacak.
