Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri António Guterres’in görev süresinin sonuna yaklaşılmasıyla birlikte, kurumun yeni liderini belirleme sürecinde kritik bir viraja girildi. BM Genel Kurul Salonu’nda düzenlenen 90 dakikalık tarihi canlı yayın tartışmasında, koltuk için yarışan 6 aday küresel krizler, finansal darboğazlar ve üye ülkeler arasındaki derin bölünmelere karşı vizyonlarını sundu.
Bloomberg tarafından canlı yayımlanan ve diplomatsal çevreler ile sivil toplum temsilcilerinin sorularıyla şekillenen oturum, BM Genel Konseyi’nin resmi seçim sürecinden hemen bir hafta önce gerçekleşti.
Bunalımdaki kuruma liderlik için 6 güçlü aday
Mevcut Genel Sekreter António Guterres’in ardından BM’nin en tepe makamına geçmek için yarışan resmi adaylar bölgesel ve bürokratik tecrübeleriyle öne çıkıyor:
-
Michelle Bachelet (Şili eski Cumhurbaşkanı, BM İnsan Hakları eski Yüksek Komiseri)
-
María Fernanda Espinosa (Ekvador eski Dışişleri Bakanı, 73. BM Genel Kurul Başkanı)
-
Rafael Grossi (Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı – UAEA Başkanı, Arjantin)
-
Rebeca Grynspan (UNCTAD Genel Sekreteri, Kosta Rika)
-
Carolyn Rodrigues-Birkett (Guyana BM Daimi Temsilcisi)
-
Macky Sall (Senegal eski Cumhurbaşkanı)
Genel Kurul Başkanı Annalena Baerbock, oturumun açılışında yaptığı değerlendirmede, “Dünyanın en önemli pozisyonlarından biri için yarışan adayların liderlik vizyonlarını anlamak hayati önem taşıyor. BM’nin sadece iyi bir yöneticiye değil, BM Şartı’nı cesaretle savunacak bir lidere ihtiyacı var” ifadelerini kullandı.
ABD baskısı ve finansal kriz gölgesi
Genel Sekreterlik yarışı, BM’nin son yıllarda karşılaştığı en ağır güven ve bütçe krizinin ortasında yürütülüyor. ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin BM’yi “savurganlıkla” suçlayarak reform zorunluluğunu şart koşması, adayların söylemlerini de doğrudan etkiledi.
Washington makamları, kurumun asil görevi olan “barış ve güvenlik” odaklı alana geri dönmesini talep ederken; gelişmekte olan ülkeler insan hakları ve kalkınma sütunlarının eşit derecede korunması gerektiğini savunuyor.
Güvenlik Konseyi’nde ilk oylama 30 Temmuz’da
Uluslararası Kriz Grubu analistlerinden Richard Gowan, adayların ABD başta olmak üzere Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) daimi üyelerini küstürmemek adına son derece temkinli bir strateji izlediğini belirtti. Adaylar arasında diplomatik kulislerde en güçlü isim olarak Arjantinli diplomat Rafael Grossi gösterilse de yarışın henüz kesinleşmediği vurgulanıyor.
Seçim Süreci Nasıl İşleyecek?
BMGK’nın 15 üyesi, 30 Temmuz’da ilk gizli oylamasını (straw poll) gerçekleştirecek. Oylamalar, 5 daimi üyenin (ABD, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa) veto engeline takılmadan en az 9 oy alan aday netleşene kadar sürecek. Belirlenen isim Genel Kurul onayına sunulacak ve yeni Genel Sekreter 1 Ocak 2027 tarihinde resmi olarak göreve başlayacak.
Ayrıca Latin Amerika ve Karayipler grubunun coğrafi rotasyon talebi ve ilk kez bir kadının genel sekreter seçilmesi yönündeki uluslararası çağrılar da yarışın belirleyici dinamikleri arasında yer alıyor.
