Güney Afrika Cumhuriyeti’nde yerel grupların düzensiz göçmenlere yönelik tırmandırdığı şiddet ve nefret eylemleri, kıta tarihinin en büyük kitlesel tahliye süreçlerinden birine dönüştü. Fransız haber ajansı AFP’nin ilgili ülke hükümetlerinin resmi verilerine dayandırarak yaptığı derlemeye göre, son iki ay içerisinde 160 binden fazla yabancı ülke vatandaşı Güney Afrika’yı terk etmek zorunda kaldı.
Haftalarca süren ve şiddet olaylarına sahne olan gösterilerde en az 4 göçmen hayatını kaybederken, yabancı hükümetler gerçek can kaybı sayısının çok daha yüksek olduğunu belirtiyor. Göçmen karşıtı grupların 30 Haziran’a kadar tanıdığı tahliye süresinin dolmasıyla birlikte, linç ve saldırı korkusu yaşayan yüz binlerce göçmen ellerinde taşıyabildikleri az sayıda eşyayla konsolosluklara ve toplama merkezlerine akın etti.
Ülkelerine sığınanların sayısı 160 bini aştı
Güney Afrika’yı terk edenlerin büyük çoğunluğunu komşu ülkeler Zimbabve ve Malavi vatandaşları oluştururken; Gana, Kenya, Lesoto, Mozambik, Nijerya ve Uganda vatandaşları da tahliye kervanına katıldı.
Ülke bazında yayımlanan son veriler insani krizin boyutunu gözler önüne seriyor:
Zimbabve: Zimbabve hükümetinin yayımladığı son rapora göre, 18 Temmuz itibarıyla 108 bin 366 vatandaş ülkeye geri döndü.
Malavi: Haziran başından bu yana 46 bin 890 Malavili tahliye edildi. Hükümetin tahsis ettiği 699 otobüsle yapılan uzun yolculuk sırasında 6 kişi hayatını kaybetti.
Mozambik: Güney kıyısındaki Mossel Bay kasabasındaki şiddet olaylarında 2 vatandaşını kaybeden Mozambik, yaklaşık 2 bin vatandaşını kara yoluyla tahliye etti.
Nijerya ve Gana: Saldırılarda vatandaşlarını kaybeden Nijerya 1 bin 490, Gana ise en az 926 vatandaşını hava ve kara yoluyla ülkeden çıkardı.
Afrofobi tepkisi: Afrika Birliği’ne acil çağrı
Yaşanan şiddet dalgası bölgesel diplomasiyi de salladı. Siyah Afrika kökenli göçmenlere yönelik nefret söylemini tanımlamak için kullanılan “Afrofobi” (Afrikalı nefreti) terimi, diplomatik krizin merkezine oturdu.
Nijerya ve Gana, Güney Afrika’da tırmanan Afrofobi konusunun bir sonraki Afrika Birliği Zirvesi gündemine girmesini talep etti. Diplomatik tepki olarak Gana, Güney Afrika Devlet Başkanı Cyril Ramaphosa’nın ülkeye yapması planlanan resmi ziyareti ertelediğini duyurdu.
Güney Afrika makamları ise suçlamaları reddederek internette yayılan dezenformasyona karşı uyardı. Yerel gruplar göçmenleri suç oranlarını artırmakla ve yerel halkın istihdam imkanlarını elinden almakla suçluyor.
Ekonomik krizin günah keçisi mi?
Siyasi analistler ve sosyal bilimciler, tırmanan şiddetin arkasında derin yapısal sorunlar yattığına dikkat çekiyor. Yüzde 30’u aşan işsizlik oranı, yoksulluk ve kamu hizmetlerindeki çöküş nedeniyle sıkışan toplumda, göçmenlerin hükümetin başarısızlıklarına karşı birer “günah keçisi” olarak kullanıldığı ifade ediliyor.
