Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği (FIFA) Başkanı Gianni Infantino, dünya futbolunun en büyük ticari varlığı olan Dünya Kupası’nın ticari haklarını özelleştirmeyi hedefleyen devasa bir yatırım planıyla gündeme oturdu. Futbol tarihine geçecek bu radikal teklif, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir bölümünü dışarıdan özel yatırımcılara açmayı öngörüyor. Ancak proje, başta Avrupa Futbol Federasyonları Birliği (UEFA) olmak üzere futbolun dev bileşenlerinin sert tepkisiyle karşılaştı.
Teklifin özü: 20 milyar dolarlık yeni şirket “FIFA Forward Enterprise”
Ticari haklar devrediliyor
Infantino’nun sunduğu plana göre, FIFA’nın tüm gelir getiren organizasyonları ve ticari hakları “FIFA Forward Enterprise” adı altında kurulacak bağımsız bir şirkete aktarılacak. Şirket bünyesine devredilmesi planlanan başlıca varlıklar şunlar:
-
Futbolun göz bebeği olan Dünya Kupası organizasyonu,
-
Televizyon ve yayın hakları satışı,
-
Sponsorluk ve reklam anlaşmaları,
-
Bilet satışları, lisanslama ve etkinlik organizasyonları.
Yüzde 20’lik hisse özel yatırımcılara satılacak
Amerikan yatırım bankası J.P. Morgan iş birliğiyle yürütülen değerleme çalışmalarında bu yeni şirketin toplam değeri yaklaşık 20 milyar dolar olarak belirlendi. Plana göre FIFA, şirketin çoğunluk hissesini (%80) elinde tutacak, kalan %20’lik hisse ise fonlar ve özel yatırımcılara satılacak.
Federasyonlara dev teşvik mi, şantaj mı?
Kabul edenlere 40 milyon dolarlık dev paket
Infantino, projenin 211 üye federasyon tarafından kabul edilmesini sağlamak amacıyla benzeri görülmemiş bir finansal paket açıklayarak seçenekleri ikiye ayırdı:
-
Kabul oyu veren federasyonlar: Toplamda 40 milyon dolar alacak. Bu miktar, anında ödenecek 20 milyon dolarlık peşin ödeme (“Fast Forward” programı) ve 4 yıla yayılacak 20 milyon dolarlık gelişim fonundan (“FIFA Forward”) oluşacak. İlerleyen yıllarda bu ödemelerin 2031–2034 döneminde 22 milyon dolara, 2035–2038 döneminde ise 24 milyon dolara çıkarılması vaat ediliyor.
-
Reddeden federasyonlar: “Fast Forward” kapsamındaki 20 milyon dolarlık peşin ödemeden mahrum kalacak. Sadece standart 10 milyon dolarlık gelişim fonunu alabilecek. Bu da federasyonlar için %75’lik dev bir gelir kaybı anlamına geliyor.
Son karar için 19 Eylül’e kadar süre verildi
Federasyonların bu dev teklifi değerlendirmesi için 19 Eylül tarihine kadar (teklifin sunulmasından itibaren 53 gün) süre tanındı. Kararın geçmesi için FIFA Konseo’nin onayı ve üye federasyonların basit çoğunluğu (%50’den fazla evet oyu) yeterli olacak. Infantino, ticari özelleştirmeye rağmen FIFA’nın idari yapısının ve organizasyonel kontrolünün değişmeyeceğini savunuyor.
Büyük federasyonlar plana neden karşı çıkıyor?
UEFA önderliğindeki muhalefet bloku, Infantino’nun bu teklifini sert bir dille eleştirerek projenin durdurulmasını talep ediyor. İtirazların odağında şu gerekçeler yer alıyor:
Tarihi bir değerin satılması
Muhalifler, Dünya Kupası’nın taraftarlara ve futbol mirasına ait olduğunu, borsalarda veya yatırım fonlarının elinde bir finansal araca dönüştürülemeyeceğini vurguluyor.
Şeffaflık eksikliği
Teklifin bankalarla gizlilik içinde hazırlandığı; UEFA ve CONCACAF gibi kıta konfederasyonlarına, kulüplere veya lig yönetimlerine danışılmadan doğrudan üyelerin önüne getirildiği belirtiliyor.
Finansal baskı ve “oy satın alma” suçlaması
UEFA, 19 Eylül tarihine kadar konulan kısıtlı süreyi ve finansal ceza mekanizmasını bir “baskı aracı” olarak nitelendiriyor. Büyük federasyonlar, Infantino’nun dar gelirli üye federasyonların maddi sıkıntılarını kullanarak oy toplamaya çalıştığını öne sürüyor.
