Fosil yakıt projelerine ve çevre tahribatına karşı duran aktivistlerin karşı karşıya kaldığı tehlikeler küresel boyutta korkutucu bir seviyeye ulaştı. Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International) tarafından yayımlanan son rapor; Avustralya, Brezilya, Kanada, Ekvador ve Türkiye’deki çevre savunucularının tehdit, adli kovuşturma, fiziksel saldırı ve suikastlarla hedef alındığını belgeledi.
Ekvador’da Amazon ormanlarındaki petrol gazı yakma bacalarına karşı hukuk mücadelesi yürüten genç aktivist Leonela Moncayo, parlamentodaki konuşmasından birkaç gün sonra evinin bahçesinde el yapımı patlayıcı buldu. Moncayo ve ailesi olayın doğrudan çevre mücadelesiyle bağlantılı olduğunu belirtirken, yetkililerin koruma sağlamak için faaliyetleri durdurma şartı koştuğu öne sürüldü.
Brezilya’da balıkçılara yönelik silahlı suikastlar
Brezilya’nın Rio de Janeiro kentindeki Guanabara Körfezi’nde rafineriler ve boru hatlarından kaynaklanan petrol sızıntılarını izleyen yerel balıkçılar, organize tehditlerin hedefi haline geldi.
“Denizin Kadınları ve Erkekleri” derneğinin kurucularından Alexandre Anderson de Souza ve arkadaşları defalarca ölüm tehdidi aldı. Derneğin dört üyesi 2009 ile 2012 yılları arasında katledilirken, Alexandre’ın kardeşi balıkçı Anisio Souza ise 2020 yılında evinin önünde kurşunlanarak öldürüldü. Birçok suikast girişiminden sağ kurtulan yerel aktivistler, bölgedeki petrol kirliliğine karşı mücadeleyi canları pahasına sürdürüyor.
Türkiye’deki kömür madeni davaları ve hapis cezası
Raporda Türkiye’den de dikkat çeken bir örneğe yer verildi. Muğla’da linyit kömür madenlerinin genişletilmesine ve orman kıyımına karşı yerel halkla birlikte mücadele eden çevre mühendisi Deniz Gümüşel, çok sayıda adli soruşturma ve dava süreciyle karşılaştı.
- Gümüşel hakkında Ocak 2026’da “kamu görevlisine görevini yaptırmamak için direnme” suçlamasıyla 5 ay hapis cezası verildi ve dosya istinaf sürecine taşındı.
- Daha önce 18 ay boyunca Milas ilçe sınırlarına girişi yasaklanan Gümüşel’in yanı sıra, 2023 yılındaki çevre eylemlerinde onlarca göstericinin gözaltına alındığı ve bazılarının yaralandığı hatırlatıldı.
Yerli hakları yok sayılıyor: Kanada ve Avustralya örnekleri
Kanada’da Wet’suwet’en yerli halkı, topraklarından geçen Coastal GasLink doğal gaz boru hattına karşı direnirken, mahkemeler 2025 yılında üç toprak savunucusuna 150 saat kamu hizmeti ve ertelenmiş hapis cezaları verdi. Avustralya’da ise aktivist Antonia Burke, hükümetin yerli halklara ve kıyı topluluklarına danışmadan açık deniz petrol ve gaz projelerine onay vermesini “yeni bir sömürgecilik dalgası” olarak tanımladı.
Uluslararası Af Örgütü, dünya genelinde yaklaşık 2 milyar insanın fosil yakıt tesislerine yakın bölgelerde yaşadığına dikkat çekerek, hükümetlere çevre savunucularını kriminalize etmekten vazgeçme, ölüm tehditlerini etkin biçimde soruşturma ve failleri adalet önüne çıkarma çağrısında bulundu.
