Yapay zeka araştırma şirketi Anthropic, dil modeli Claude’un kötüye kullanımını takip ettiği periyodik raporunu kamuoyuyla paylaştı. Şirketin Aralık 2025 ile Ağustos 2026 arasındaki dönemi kapsayan incelemesi; sistemin Mali’de ülke çapında bir kitlesel takip mekanizmasının kodlanmasında, Orta Afrika Cumhuriyeti, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Kenya’da siyasi manipülasyon içeriklerinin üretilmesinde ve Sudan savaşına dair yürütülen dezenformasyon faaliyetlerinde kullanıldığını ortaya koydu.
Söz konusu hesapların tespit edilerek kapatıldığı bildirilse de yerel sunucularda bağımsız çalışan sistemlerin engellenemediği açıklandı.
Mali’de 25 milyon SIM kartı izleyen sistem: Lakana 360
Rapordaki en sarsıcı tespit Mali dosyasında yer aldı. Şirket; Mali Ulusal Güvenlik Ajansı adına çalıştığı değerlendirilen Bamako merkezli bağımsız bir danışmanın, “Lakana 360” adlı ulusal gözetleme platformunun yazılım mimarisini kurmak için Claude’dan istifade ettiğini belirledi:
- Adli onay baypası: Sistem, yargı iznine ihtiyaç duymadan ülkedeki üç telekomünikasyon operatörünün ağında bulunan yaklaşık 25 milyon SIM kart verisini izleyecek şekilde kurgulandı.
- Ses ve kimlik eşleştirme: Şebeke üzerinden ses tanıma, VPN ve şifreleme araçlarını kullananları anlık tespit etme, coğrafi takip listeleri oluşturma ve verileri biyometrik nüfus kayıtlarıyla eşleştirme kabiliyetine sahip olduğu tespit edildi.
- Geliştirici hesabı kapatıldı: Claude hesabı askıya alınsa da platform yerel sunucularda bağımsız açık kaynak modellerle çalıştırıldığı için sistemin fiziksel operasyonunun durdurulamadığı vurgulandı.
Rusya güdümünde Bangui’de radyo propagandası
Orta Afrika Cumhuriyeti’nin başkenti Bangui’de ise Rusça konuşan bir operatörün, “Lengo Songo” radyosu adına içerik üretmek için modeli kullandığı belirlendi. Russia Today, Sputnik Afrique, TASS ve Russian House gibi ağlarla koordineli yürütülen operasyonda, Claude’a metinlerin yapay zekayla yazıldığının anlaşılmaması talimatı verildi.
Fransa ve muhalefet karşıtı, Rusya ve hükümet yanlısı yayınların yanı sıra muhalif isimlerin fişlenmesi, resmi yetkililere konuşma metinleri hazırlanması ve sahte resmi evrak düzenlenmesinde de modelden faydalanıldığı açıklandı. Faaliyet, geniş kitlelere ulaşması sebebiyle “4. Seviye Etki Operasyonu” olarak sınıflandırıldı.
Kongo, Kenya ve Sudan hattında sahte ağlar
Raporda listelenen diğer ihlaller ise belirli bölgelere odaklandı:
- Demokratik Kongo Cumhuriyeti: Sahte 70 haber sitesi ve X hesapları üzerinden maden kaynakları ve Ruanda gerilimine dair 318 sahte içerik yayımlandı. Sitelerin aynı metni dakikalar içinde eş zamanlı servis ettiği görüldü.
- Kenya: Enerji Bakanı Opiyo Wandayi’yi öven, muhalefet ittifakında çatlak oluşturmayı amaçlayan 50’şerli paketler halinde sahte “halk tepkisi” tweetleri üretildi.
- Sudan: Bir Arap ülkesi yetkilileriyle yüksek güven derecesinde bağlantılı bulunan bir ağ, Sudanlı gerçek bir insan hakları örgütünün kimliğini taklit etti. Taraflardan birinin izlerini gizlemek amacıyla Birleşmiş Milletler nezdinde sunulacak sahte tanıklık ifadeleri Claude üzerinden yazdırıldı.
Anthropic yetkilileri, yapay zekanın propaganda ve gözetleme maliyetlerini dramatik ölçüde düşürdüğünü, ancak model düzeyindeki engellemelerin yerel ağlara dağıtılan yazılımları tamamen yok etmeye yetmediğini kabul etti.
