Yapay zeka sektörünün öncü şirketlerinden gelen “geliştirme hızını yavaşlatma” çağrıları, küresel finans piyasalarında teknoloji hisselerine sert satış getirdi. Financial Times’ın aktardığı bilgilere göre, güvenlik risklerini bertaraf etmek amacıyla geliştirme süreçlerine fren yapılması gerektiği yönündeki açıklamalar yatırımcılar arasında endişe yarattı.
New York Borsası’nda teknoloji ağırlıklı Nasdaq-100 endeksi yüzde 1,7 oranında gerilerken, satış dalgası Asya ve Avrupa borsalarına da hızla yayıldı.
Çip üreticilerinde sert düşüş
Düşüş dalgası, Anthropic CEO’su Dario Amodei’nin yayımladığı makalede yapay zekanın kontrol dışına çıkmasını önlemek için geliştirme hızının sınırlandırılması gerektiğini belirtmesinin ardından tetiklendi. Piyasalardaki asıl kayıp ise yapay zeka yatırımlarının merkezinde yer alan donanım ve çip üreticilerinde görüldü.
Dünyanın en değerli şirketi konumundaki çip devi Nvidia hisseleri yüzde 3,8 değer kaybederken; Intel, Micron ve SanDisk hisselerindeki düşüş yüzde 6’yı aştı. Satış baskısı küresel çapta hissedildi:
- Güney Kore’de teknoloji odaklı Kospi endeksi yüzde 3,3 geriledi.
- Avrupa’da Stoxx 600 teknoloji endeksi yüzde 2,4 düşüş kaydetti.
- Hollandalı yarı iletken ekipman üreticisi ASML’nin hisseleri yüzde 6,3 eridi.
Barclays Avrupa Hisse Senedi Stratejisi Başkanı Emmanuel Cau, güvenlik standartlarının sıkılaştırılmasının şirketlerin sermaye harcamalarını kısıp kısmayacağı ve bu durumun karlılıkları ne derece vuracağı sorusunun piyasaların ana odağı haline geldiğini vurguladı.
Petrol ve faiz baskısı maliyetleri artırıyor
Teknoloji hisselerindeki değer kaybını tetikleyen bir diğer kritik unsur ise enerji fiyatlarındaki sıçrama ve beraberinde gelen faiz artışı baskısı oldu. Hürmüz Boğazı’ndaki aksamaların etkisiyle Brent petrolün varil fiyatının 109 doları aşması, küresel enflasyon endişelerini yeniden canlandırdı.
Enflasyonist baskılarla birlikte ABD 10 yıllık Hazine tahvili faizleri yüzde 5 seviyesine tırmandı. Faiz oranlarındaki artış; veri merkezleri ve yapay zeka altyapı projeleri için devasa miktarlarda borçlanan teknoloji devlerinin finansman maliyetlerini doğrudan yükselterek kâr beklentilerini aşağı çekti.
“Kontrolden çıkma” tartışmaları büyüyor
Piyasalardaki paniğin temelinde, yapay zekanın insan denetiminden çıkabileceğine dair bizzat sektörün içinden gelen sert uyarılar yer alıyor. OpenAI CEO’su Sam Altman’ın çalışanlarıyla yaptığı toplantıda güvenlik gerekçesiyle modellerin geliştirilmesini yavaşlatmaya hazır olduklarını ifade ettiği bildirildi. Ayrıca Anthropic, OpenAI ve Alphabet’in ortak güvenlik standartları belirlemek için temas halinde olduğu kaydedildi.
Sektördeki tedirginlik, Anthropic’ten ayrılan araştırmacı Jacob Cookson’ın açıklamalarıyla doruğa ulaştı. Geliştiricilerin “insan hayatıyla kumar oynadığını” öne süren Cookson, ileri yapay zeka modellerinin on yılın sonuna kadar büyük bir tehdide dönüşebileceği uyarısında bulundu. Uzmanlar, özellikle sistemlerin kendi kendilerini denetimsiz biçimde geliştirmesini sağlayan yinelemeli öz gelişim teknolojisinin kontrol edilemez riskler barındırdığına dikkat çekiyor.
