ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, küresel piyasaların ve diplomatik çevrelerin yakından takip ettiği kritik zirve kapsamında Washington’da bir araya geliyor. İki süper güç arasında varılan kırılgan ticaret ateşkesinin gölgesinde gerçekleşen temaslar, yüzeyde diplomatik bir yumuşama görüntüsü sunsa da perde arkasında yapay zeka, yarı iletkenler, kritik mineraller ve Tayvan ekseninde şiddetli bir güç mücadelesi barındırıyor.
Masada tebessüm dipte sert tekmeler
Uluslararası basında geniş yankı bulan zirveye ilişkin değerlendirmeler, taraflar arasındaki taktiksel adımların çatışmayı bitirmediğini, yalnızca kriz yönetim biçimini değiştirdiğini gösteriyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in süreci “su topu maçına” benzeterek “Liderler suyun üstünde paslaşırken suyun altında birbirini tekmeliyor” ifadelerini kullanması, sahadaki gerilimin boyutunu özetliyor.
Washington yönetimi, Pekin’den kritik minerallere uyguladığı ihracat kısıtlamalarını gevşetmesini, Amerikan tarım ürünleri ve yolcu uçağı alımlarını artırmasını talep ediyor. Buna karşılık Çin tarafı, yabancı şirketler ve tedarik zincirleri üzerindeki denetimlerini sıkılaştırarak teknoloji kısıtlamalarına misillemeyle yanıt veriyor.
Yapay zeka yarışı ve Tayvan denkliği
Zirvede hassas olmayan ticari ürünlerde gümrük tarifelerinin indirilmesi ve yapay zeka güvenliği konusunda ortak bir diyalog mekanizması kurulması hedefleniyor. Ancak derinleşen stratejik güvensizlik, teknoloji alanında kalıcı bir iş birliğini engelliyor. Washington yapay zeka ve çip üretimindeki üstünlüğünü korumaya çalışırken, Pekin yönetimi ortaklık çağrılarını Amerikan hegemonyasını kalıcı kılma girişimi olarak yorumluyor.
Tayvan başlığı ise masadaki en hassas fay hattı olmayı sürdürüyor. Richard Nixon döneminden bu yana sürdürülen stratejik belirsizlik politikasının baskı altında olduğunu belirten jeopolitik uzmanları, Batı Pasifik’te yaşanabilecek en ufak bir hesap hatasının küresel tedarik zincirlerini çökertebilecek askeri bir çatışmaya dönüşebileceği uyarısında bulunuyor.
Krizlerin gölgesinde zorlu diplomasi
Görüşmelerin arka planında Orta Doğu’daki askeri operasyonlar, Ukrayna savaşı ve enerji piyasalarındaki dalgalanmalar da doğrudan etkili oluyor. Washington’ın küresel çatışmalar nedeniyle askeri ve lojistik kaynaklarını Pasifik dışındaki bölgelere kaydırmak zorunda kalması, Pekin karşısındaki caydırıcılık dengesini doğrudan etkiliyor.
Analistler, Washington’daki zirveden tansiyonu düşüren ortak açıklamalar ve ateşkesi uzatma taahhütleri çıksa dahi, iki dev arasındaki jeopolitik rekabetin derinleşerek süreceğini vurguluyor.
