Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO), küresel güvenlik mimarisinin yeniden şekillendiği tarihi bir dönemeçten geçiyor. Ankara’da düzenlenecek kritik NATO Liderler Zirvesi öncesinde açıklamalarda bulunan Genel Sekreter Mark Rutte, ittifakın Avrupalı üyeleri ve Kanada’nın askeri harcamalarında rekor bir artış yaşandığını duyurdu. Rutte, bu hamlelerin müttefiklerin savunma harcamalarını ABD seviyesine getirme noktasında tarihi bir fırsat penceresi açtığını vurguladı.
Trump’ın baskısı sonuç verdi: Savunma bütçelerinde %20 artış
ABD Başkanı Donald Trump ve Washington yönetiminin, Avrupa’nın güvenlik yükünü daha fazla sırtlanması gerektiği yönündeki sert diplomatik baskıları sahada karşılık buldu. NATO verilerine göre, ittifakın Avrupalı üyeleri ve Kanada’nın temel savunma harcamaları, bir önceki yıla oranla %20 gibi muazzam bir artış gösterdi.
Genel Sekreter Mark Rutte, 10 yıllık stratejik dönüşüm planının henüz ilk yılında olmalarına rağmen ulaşılan rakamların heyecan verici olduğunu belirterek şu detayları paylaştı:
“Avrupalı müttefiklerimiz ve Kanada’nın ortaya koyduğu çaba gerçekten etkileyici. Son hesaplamalarımıza göre, savunma ve güvenlik harcamaları gayri safi yurt içi hasılalarının (GSYİH) yaklaşık %4’üne ulaşmış durumda. Bu, yalnızca temel askeri bütçeleri değil, savunmayla doğrudan bağlantılı stratejik yatırımları da içeriyor.”
Hedef GSYİH’nin %5’ine ulaşmak
NATO üyesi 32 ülke, geçtiğimiz yıl kabul edilen yeni askeri doktrin çerçevesinde, savunma ve ilgili altyapı yatırımlarına GSYİH’nin %5’ini ayırma konusunda prensip anlaşmasına varmıştı. Ankara Zirvesi’nde liderlerden bu hedefe yönelik “net, somut ve güvenilir” ulusal planlar sunmasını isteyen Rutte, %5’lik bütçe formülünün kırılımını şu şekilde açıkladı:
İspanya’dan itiraz, bazı üyelerde %2 sancısı
Yeni bütçe hedefleri ittifak içinde genel kabul görse de bazı çatlak sesler yükselmeye devam ediyor. İspanya hükümeti belirlenen bu yüksek oranlı hedefi desteklediğini ancak kendi ulusal güvenlik ihtiyaçlarını bu denli büyük bütçeler ayırmadan da karşılayabileceğini savundu. Öte yandan, ittifakın eski bütçe hedefi olan %2 barajını yakalamakta dahi zorlanan bazı Doğu ve Güney Avrupa ülkelerinin, %5 baskısı karşısında nasıl bir takvim izleyeceği belirsizliğini koruyor.
Washington’dan “hemen şimdi” uyarısı
ABD’nin NATO Daimi Temsilcisi Matthew Whitaker ise geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, Trump yönetiminin sabrının tükenmekte olduğunun sinyallerini verdi. Taahhütlerini yerine getirmeyen ülkelere karşı Washington’ın elinde gizli yaptırım mekanizmaları bulunduğunu ima eden Whitaker, “Başkan Trump, tüm müttefiklerin vakit kaybetmeksizin ve en yüksek süratle %5 harcama hedefine ulaşmak için çalışmaya başlamasını bekliyor,” ifadelerini kullandı.
Ankara’daki iki günlük zirve, taahhütlerini geciktiren üyeler üzerinde yaptırım kartının açılıp açılmayacağı açısından kritik bir viraj olacak.
