Kuşların ötüşleri doğada sakinleştirici bir melodi gibi algılansa da bazı türlerin çıkardığı sesler kulak zarlarını zorlayacak boyutlara ulaşıyor. “Evolution” adlı bilimsel dergide yayımlanan yeni bir araştırma, bazı kuş türlerinin motorlu testere veya havalı korna gürültüsünü dahi geride bırakan akustik güçlerinin ardındaki sırrı ortaya koydu.
Rekor çıplak boğazlı çan kuşunda: 122,4 desibel
Massachusetts Üniversitesi Amherst kampüsünden biyolog Joao C. T. Menezes öncülüğündeki araştırma ekibi, 2018 ile 2025 yılları arasında ABD ve Brezilya’da saha kayıtları gerçekleştirdi. 39 farklı familyadan 123 kuş türünün ses şiddetini 1 metrelik mesafeden ölçümleyerek analiz eden bilim insanları, çarpıcı sonuçlara ulaştı.
İncelenen türler arasında en sessiz olanı 64 desibel ile bir sinek kuşu türü olurken, zirveyi 122,4 desibellik rekor seviyeyle “çıplak boğazlı çan kuşu” (Procnias nudicollis) elde etti. İki tür arasındaki farkın akustik basınç açısından 800 kattan fazla olduğu belirlendi. Beyaz çan kuşu ve “kırmızı bacaklı seriema” (Cariama cristata) da 120 desibel barajını aşarak dünyanın en yüksek sesli kuşları arasında yer aldı. Kanada kazı, beyaz boğazlı tukan ve çığlıkçı piha türleri ise 100 desibelin üzerine çıkan diğer canlılar oldu.
Gücün sırrı gövde boyutunda değil gaga açıklığında
Araştırmacılar, minik bedenlerin aslan, fil ya da bizon gibi dev kara memelilerini bile geride bırakan bu devasa sesleri nasıl üretebildiğini inceledi. Elde edilen bulgular, vücut büyüklüğünün yanı sıra gaga anatomisinin belirleyici olduğunu gösterdi:
- Geniş gaga açıklığı: Kuşun gagasını ne kadar geniş açabildiği, ses gücünün en tutarlı göstergesi olarak öne çıktı. Geniş gaga, üretilen akustik enerjinin ses yolunda sönümlenmeden doğrudan çevreye yayılmasını sağlıyor.
- Solunum kaslarının gücü: İri gövdeli türlerin güçlü solunum kasları daha yüksek hava basıncı oluşturarak ses dalgalarını güçlendiriyor.
Yoğun orman ortamı sesi yükseltmiyor
Çalışmada yaygın inanışların aksine sık ormanlık alanlarda yaşamanın, uçma yeteneğinin veya çok eşli çiftleşme sistemlerinin ses yüksekliği üzerinde doğrudan ve belirleyici bir etkisi olmadığı saptandı.
Uzmanlar, yeryüzündeki binlerce kuş türünden yalnızca küçük bir kısmının bu ölçekte analiz edildiğine dikkat çekerek; gelecekte yapılacak saha ölçümleriyle daha yüksek desibellere ulaşan yeni türlerin ve bilinmeyen anatomik mekanizmaların keşfedilebileceğini belirtiyor.
