Sudan’da Nisan 2023’ten bu yana ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında süren iç savaş, insani krizin boyutlarını korkunç seviyelere ulaştırdı. Birleşmiş Milletler (BM), Kuzey Kordofan eyaletinin stratejik merkezi olan ve aylardır HDK kuşatması altında bulunan el-Ubeyd (الأبيّض) şehrindeki insani dramı hafifletmek için en üst düzeyde diplomatik temas başlattı.
BM İnsani İşlerden Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Tom Fletcher, çatışmaların sivil halk üzerindeki ölümcül etkisini durdurmak amacıyla HDK lideri Muhammed Hamdan Dagalo (Hemedti) ile acil bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi.
Hemedti ile kritik temas: Bürokrasi ve abluka masada
BM insani koordinasyon ofisi (OCHA) tarafından yayımlanan resmi bildiriye göre Fletcher, HDK lideri Dagalo ile yaptığı görüşmede, el-Ubeyd şehri ve çevresinde tırmanan askeri hareketlilikten duyduğu derin endişeyi dile getirdi. Görüşmede, yardım görevlilerinin sahada karşılaştığı zorluklar ve sivil halkın can güvenliği ana gündem maddesi oldu.
Fletcher, HDK liderliğine şu kritik talepleri iletti:
-
Sürdürülebilir İnsani Koridor: Yardım konvoylarının engelsiz, güvenli ve sürekli bir şekilde el-Ubeyd şehrine girişine izin verilmesi.
-
Sivil Hareket Özgürlüğü: Ağır kuşatma altındaki sivillerin şehirden çıkış yollarının güvenliğinin garanti altına alınması.
-
Bürokratik Engellerin Kaldırılması: BM ve uluslararası sivil toplum kuruluşlarının hayat kurtarıcı operasyonlarını yavaşlatan idari engellerin son bulması.
Kamikaze İHA’lar altyapıyı felç etti
BM Sudan İnsani Yardım Koordinatörü Denise Brown da geçtiğimiz günlerde el-Ubeyd şehrine düzenlediği saha ziyaretini tamamladı. Brown, kentin HDK tarafından sistematik bir kamikaze insansız hava aracı (İHA) ablukasına maruz kaldığını rapor etti.
Şehirdeki gözlemlerini aktaran Brown, “El-Ubeyd son haftalarda çok yoğun İHA saldırılarının hedefi oldu. Elektrik şebekeleri, su istasyonları ve yakıt depoları gibi sivil halkın hayatta kalması için zorunlu olan temel altyapı tesisleri düzenli olarak vuruluyor,” diyerek kritik tesislerin hedef alınmasını kınadı.
Yeni bir “el-Faşir” felaketi kapıda mı?
Uluslararası gözlemciler ve insan hakları örgütleri, el-Ubeyd’e yönelik topyekün bir HDK saldırısının an meselesi olduğu yönünde son üç haftadır ardı ardına uyarılarda bulunuyor. Yaklaşık 500 bin yerli nüfusa sahip olan el-Ubeyd, iç savaşın diğer bölgelerinde yaşanan şiddet olaylarından kaçan 100 bin mülteciye de ev sahipliği yapıyor.
Tarihsel Uyarı: Şehre yönelik olası bir büyük askeri harekatın, geçen yıl Darfur bölgesindeki el-Faşir kentinde yaşanan ve HDK’nin büyük sivil katliamları ile savaş suçları işlemekle suçlandığı senaryonun bir benzerini tetiklemesinden korkuluyor. OCHA, tüm çatışan taraflara uluslararası insancıl hukuka saygı gösterme ve sivilleri koruma çağrısını yinelerken, insani yardımların ulaştırılması için zamanın daraldığına dikkat çekiyor.
