Sussex Dükü Prens Harry, bünyesindeki silahlı korucuların Kongo Cumhuriyeti’ndeki Odzala-Kokoua Ulusal Parkı’nda yerli “Baka” halkına yönelik ağır insan hakları ihlalleri gerçekleştirdiğinin ortaya çıkmasının ardından, 10 yıldır görev yaptığı “African Parks” sivil toplum kuruluşunun yönetim kurulundan ayrılma kararı aldı. Kuruluş, Prens Harry’nin 30 Eylül itibarıyla görevden ayrılacağını ve bu adımın yönetim kurulundaki “rutin bir yenilenme” sürecinin parçası olduğunu açıkladı.
Prens Harry’nin sözcüsü, dükün 10 yıllık hizmetinden gurur duyduğunu ve Afrika’daki doğa koruma çalışmalarına olan bağlılığının süreceğini belirtirken; yerli hakları savunucuları, istifanın kurumun üzerindeki sorumluluğu ve hesap verme zorunluluğunu ortadan kaldırmayacağını vurguluyor.
Odzala-Kokoua Parkı’nda ne yaşandı?
İngiliz The Guardian ve The Mail on Sunday gazetelerinde yer alan tanıklıklar, korucuların yerlilere yönelik sistematik şiddetini gözler önüne sermişti:
Ağır şiddet ve işkence: Korucuların, atalarından kalma ormanlara girmelerini engellemek amacıyla Baka halkı mensuplarına suda boğulma hissi verme (waterboarding), tecavüz, keyfi gözaltı ve fiziksel işkence uyguladığı belgelendi.
Bağımsız soruşturma ve itiraf: İngiliz hukuk firması Omnia Strategy tarafından yürütülen bağımsız inceleme kapsamında 21 ayrı ağır şiddet, tecavüz ve cinayet iddiası araştırıldı. Mayıs 2025’te ihlalleri resmen kabul eden African Parks yönetimi özür dilese de detaylı raporu kamuoyuyla paylaşmadığı için sert eleştirilere maruz kaldı.
“Silahlı koruma modeli terk edilmeli”: Yerli hakları örgütü Survival International Direktörü Caroline Pearce, yerli halkları silah zoruyla kendi topraklarından süren ve güvenliği özelleştiren doğa koruma modelinin derhal terk edilmesi ve kurumun yargı önünde hesap vermesi gerektiğini kaydetti.
Çad krizi ve Afrika’daki tartışmalı yönetim modeli
2000 yılında kurulan ve 13 Afrika hükümetiyle ortaklaşa 20 milyon hektardan fazla alanı yöneten African Parks modeli, kıta genelinde egemenlik tartışmalarına yol açıyor. Çad Çevre Bakanlığı, kaçak avcılığın artması ve mali şeffaflık eksikliği gerekçesiyle Ekim 2025’te Ennedi ve Zakouma parklarının yönetim yetkisini iptal etmiş; ancak fon sağlayan Avrupa Birliği’nin diplomatik baskıları sonucu 11 gün sonra geri adım atmıştı.
Prens Harry’nin yönetimden ayrılışı, Mart 2025’te Güney Afrika’daki yoksulluk ve AIDS ile mücadele için kurucusu olduğu “Sentebale” vakfından ayrılmasının ardından kıtadaki insani yardım kuruluşlarıyla bağlarını kopardığı ikinci büyük istifa oldu.
