Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından yayımlanan son yıllık rapor, dünya genelinde genç işsizliğinin yeniden tırmanışa geçtiğini ortaya koydu. Yapay zeka teknolojilerindeki hızlı ilerlemenin iş gücü piyasalarını dönüştürdüğü bir dönemde hazırlanan rapor, özellikle yüksek gelirli ekonomiler ile gelişmekte olan bölgelerdeki istihdam daralmasına dikkat çekiyor.
ILO verilerine göre, 15-24 yaş grubundaki küresel genç işsizlik oranı 2025 yılı itibarıyla yüzde 12,4 seviyesine ulaşarak 67 milyon gence tekabül etti. Bununla birlikte ne eğitimde ne istihdamda ne de mesleki eğitimde yer alan (NEET) gençlerin oranı hafif bir artışla yüzde 20’ye yükseldi. Bu oran, dünya genelinde 257 milyondan fazla gencin sistemin tamamen dışında kaldığını gösteriyor.
Zirvede Arap ülkeleri ve Kuzey Afrika var
Bölgesel dağılım incelendiğinde genç işsizliğinin en yüksek olduğu coğrafyalar yine değişmedi. Rapora göre:
-
Arap ülkelerinde genç işsizlik oranı yüzde 26,2 seviyesine ulaştı.
-
Kuzey Afrika’da bu oran yüzde 22,6 olarak kaydedildi.
-
Her iki alt bölgede de yaklaşık her 3 gençten biri ne çalışıyor ne de herhangi bir eğitim programına katılıyor.
Geleneksel olarak gençlerin iş hayatına ilk adımı atmasını sağlayan ofis ve idari işler, perakende ve hizmet sektörü rolleri, imalat sanayisi ve bazı temel teknik pozisyonlarda ciddi bir daralma gözleniyor. Benzer şekilde Kuzey Amerika’da genç işsizliği yüzde 8,3’ten yüzde 9,8’e yükselirken; Avrupa genelinde oran yüzde 15 bandında seyretti ve bölgedeki 29 ülkenin 20’sinde gençlere yönelik iş fırsatlarının azaldığı bildirildi.
Yapay zekanın iş gücü piyasasına etkileri
Teknolojik dönüşümün genç istihdamı üzerindeki baskısı giderek somutlaşıyor. ILO İstihdam, Beceriler ve Sürdürülebilir İşletmeler Departmanı Direktörü Sukti Dasgupta, 15-29 yaş grubundaki gençlerin icra ettiği mesleklerin yüzde 6,1’inin doğrudan yapay zeka kaynaklı değişimlerden yüksek derecede etkilenecek kategoride yer aldığını belirtti.
5,6 milyon çalışan risk altında
Dasgupta, yapay zekaya duyarlı bu pozisyonların yalnızca yüzde 10’unun ortadan kalkması durumunda bile, özellikle yüksek gelirli ülkelerde 5,6 milyon gencin doğrudan işsiz kalma, meslek değiştirme ya da iş gücü piyasasından tamamen çekilme riskiyle karşı karşıya kalacağını vurguladı.
Çözüm için politika ve koruma çağrısı
ILO, ortaya çıkan bu tablonun derinleşmesini önlemek amacıyla karar alıcılara yönelik şu temel tedbirleri öneriyor:
-
İnsan odaklı teknoloji yönetimi: Yapay zeka süreçlerinin eşitsizlikleri derinleştirmek yerine yeni fırsatlar yaratacak şekilde denetlenmesi.
-
Eğitim ve beceri uyumu: Nitelikli eğitim, hayat boyu öğrenme ve çıraklık programlarına yapılan yatırımların artırılması.
-
Sosyal güvencenin genişletilmesi: Kırılgan koşullarda çalışan veya iş arayan gençlerin sosyal koruma şemsiyesi altına alınması ve temel çalışma haklarının korunması.
