Güney Afrika’da kuş gözlemcileri ve bilim insanları, ornitoloji tarihinde eşine az rastlanır bir olaya tanıklık etti. Bölgenin en güçlü yırtıcı kuş türlerinden biri olan taçlı kartal (Stephanoaetus coronatus), kendi yuvasında bulunan Mısır kazı yumurtalarını kendi yumurtasından ayırt edemeyerek kuluçkaya yattı. Journal of Raptor Research dergisinde yayımlanan araştırma, dünyada ilk kez bir taçlı kartalın farklı bir türün yumurtasını kuluçkaya yatırıp yumurtadan çıkardığını belgeledi.
KwaZulu-Natal Üniversitesi’nden araştırmacılar, canlı yayın kamerasıyla takip ettikleri kartal yuvasında üç adet yumurta tespit etti. İncelemelerde yumurtalardan ikisinin, kartalın yokluğunda yuvaya sızan bir Mısır kazı çiftine ait olduğu anlaşıldı. Yırtıcı kuşların yuvalarını işgal etmesiyle bilinen agresif Mısır kazlarının bıraktığı yumurtalar, dişi kartal tarafından kendi yumurtasıyla birlikte korumaya alındı.
Doğal içgüdüler ve trajik son
Yaklaşık bir aylık kuluçka süresinin ardından, Mısır kazı yumurtaları kartalın kendi yumurtasından yaklaşık 20 gün önce çatladı. Yumurtadan çıkan iki civcivi kendi yavrusu gibi benimseyen dişi kartal, yavruları ısıtmaya ve beslemeye çalışarak güçlü annelik içgüdüleri sergiledi.
Ancak iki tür arasındaki gelişimsel ve davranışsal farklılıklar kısa sürede trajik bir süreç başlattı:
-
Erken Hareketlilik: Doğar doğmaz hareket edebilen kaz yavrularından biri, yaklaşık 30 metre yükseklikteki yuvadan aşağı atladı ve alt kısımdaki zeminde canlı olarak bulundu.
-
Avlanma İhtiyacı: Yuvada kalan diğer kaz yavrusunun kartalın sırtına tırmanması ve kartal yavrularına özgü edilgen davranışlar sergilememesi üzerine, dişi kartalın davranışı bakıcılıktan avcılığa dönüştü. Kartal, yavruyu avlayarak tüketti.
-
Üreme Başarısızlığı: Kartalın kendisine ait tek yumurtası ise çatlamasına rağmen kabuktan çıkamayarak gelişimini tamamlayamadı ve sezonluk üreme başarısızlıkla sonuçlandı.
Ekosistem ve yuva rekabeti uyarısı
Araştırmacılar, taçlı kartalların kuluçka sürecinde yabancı yumurtaları reddetme yeteneğine sahip olmadığını ortaya koydu. Mısır kazlarının farklı coğrafyalara yayılmasıyla birlikte, yırtıcı kuşların yuvalarını işgal etme ve yumurta bırakma davranışlarının biyolojik çeşitlilik üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği belirtiliyor.
