Orta Doğu ve küresel enerji piyasalarında gerilimi düşüren tarihi adımların ardından Tahran yönetiminden diplomatik sürece ışık tutacak çok önemli bir itiraf geldi. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Mecid Taht Revançi, Washington ile Tahran arasında 14 Haziran’da varılan uzlaşmanın perde arkasını araladı. Revançi, ABD’nin İran bandıralı gemilere yönelik uyguladığı ve küresel ticareti felç eden deniz ablukasını, mutabakat zaptının resmi olarak imzalanmasından önce kısmen kaldırdığını duyurdu.
İran resmi basınında yer alan haberlere göre Bakan Yardımcısı Revançi, Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin yabancı ülkelerin büyükelçileri ve uluslararası diplomatik temsilcileriyle Tahran’da bir araya geldiği stratejik toplantıda gazetecilerin sorularını yanıtladı.
“Ablukanın kaldırılması bizim kırmızı çizgimizdi”
ABD ile yürütülen gizli ve açık diplomatik temaslarda Hürmüz Boğazı’nın güvenliği ve deniz ablukasının sonlandırılması konularının pazarlık masasının merkezinde yer aldığını belirten Revançi, şu kritik detayları paylaştı:
“ABD ile varılan mutabakat kapsamında Hürmüz Boğazı’nın yeniden uluslararası seyrüsefer emniyetine açılması ve ABD’nin deniz ticaretine uyguladığı ablukanın tamamen kaldırılması en temel başlıklar olarak vurgulandı. Deniz ablukasının kaldırılması sürecin başından beri bizim en net duruşumuz ve kırmızı çizgimizdi. Nitekim yürütülen yapıcı müzakereler neticesinde, mutabakat resmi olarak imzalanmadan önce bu abluka ABD tarafından kısmen kaldırıldı ve gemilerimizin geçişine gevşetme sağlandı.”
Pakistan’ın arabuluculuğu meyvesini verdi
Küresel savaş riskini ortadan kaldıran bu devasa uzlaşı, bölge ülkelerinin yoğun mekik diplomasisiyle şekillendi. ABD, İran ve arabulucu rolünü üstlenen Pakistan’ın yürüttüğü yoğun temaslar sonucunda, taraflar iki ülke arasındaki askeri çatışma iklimini tamamen sona erdirmeyi amaçlayan kapsamlı bir mutabakat zaptı (MoU) üzerinde uzlaşmıştı.
Sürece Türkiye, Katar ve Suudi Arabistan gibi bölgesel güçler de diplomatik kanalları açık tutarak büyük lojistik ve siyasi destek vermişti.
İmzalar Cuma günü Cenevre’de atılacak, Hürmüz tamamen açılacak
Tarihi anlaşmaya dair en net açıklama ise geçtiğimiz saatlerde ABD Başkanı Donald Trump’tan gelmişti. Trump, ülkesinin İran ile olan kriz yönetimi anlaşmasını imzaladığını ve küresel enerji koridorunun kalbi sayılan Hürmüz Boğazı’nın cuma gününden itibaren tüm dünya gemileri için “tamamen, güvenli ve serbest” şekilde açık olacağını ilan etmişti.
Tahran yönetimi de Trump’ın açıklamalarını doğrulayarak, iki ülke arasındaki nihai mutabakat metninin cuma günü İsviçre’nin Cenevre kentinde tarafların diplomatik temsilcileri tarafından resmi törenle imzalanacağını bildirdi. Uluslararası piyasalar, cuma günü atılacak imzaların ardından petrol ve lojistik sektöründe ciddi bir rahatlama dalgası bekliyor.
