Birleşik Krallık siyaseti, son on yılın en hareketli günlerinden birini yaşıyor. Başbakan Keir Starmer, başkent Londra’daki Başbakanlık Ofisi “10 Downing Street” önünde düzenlediği basın toplantısında, hem hükümet başkanlığından hem de iktidardaki İşçi Partisi liderliğinden istifa ettiğini duyurdu. 2024 yılındaki tarihi seçim zaferinin üzerinden henüz iki yıl geçmesine rağmen gelen bu istifa, İngiliz kamuoyunda ve uluslararası arenada şok etkisi yarattı.
Starmer, kararını vermeden önce Kral III. Charles’ı bilgilendirdiğini belirtti. Hükümetin ve partinin zarar görmemesi adına eylül ayına kadar “geçici başbakan” (caretaker) olarak görevine devam edeceğini vurgulayan Starmer, İşçi Partisi içindeki muhalif seslerin ve delegelerin çağrılarına kulak vererek bu adımı attığını dile getirdi.
“Siyasi bir enkaz devralmıştım”
Gözyaşlarını tutmakta zorlandığı duygusal istifa konuşmasında Starmer, iki yıllık icraat dönemini savundu. Muhafazakar Parti’nin 14 yıllık iktidarının ardından göreve geldiğini hatırlatan eski lider, “Siyasi, mali ve ahlaki olarak tamamen iflas etmiş, birçok uzmanın artık bittiğini düşündüğü bir parti devraldım. Onlara yanıldıklarını kanıtladık. Hükümetimiz süresince ulusal savunmaya, sağlık sistemine ve ekonomiye olan güveni yeniden tesis ettik” dedi.
Siyasi analistler ise Starmer’ın vaat ettiği radikal değişimleri gerçekleştirememesi, vergi dilimleri ve miras vergisi gibi kritik ekonomik başlıklarda attığı geri adımlar (U-dönüşleri) ve son yerel seçimlerde yaşanan ağır hezimet nedeniyle parti içi desteğini tamamen kaybettiğini belirtiyor. Starmer, Birleşik Krallık tarihinde son 10 yılda görevden ayrılan altıncı başbakan oldu.
“Kuzeyin Kralı” Burnham başbakanlığa koşuyor
Keir Starmer’ın istifa takvimini açıklamasından hemen sonra, halefi konusunda Londra koridorlarında hareketlilik başladı. İşçi Partisi içinde “Kuzeyin Kralı” lakabıyla tanınan ve geçtiğimiz günlerde yapılan ara seçimi kazanarak parlamentoya giren eski Büyük Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham, sosyal medya hesabı üzerinden liderliğe aday olacağını resmen ilan etti.
Burnham, partinin ve ülkenin selameti için “sorumlu ve düzenli bir geçiş süreci” işletilmesi çağrısında bulundu. Liderlik yarışındaki en güçlü rakibi olarak görülen eski Sağlık Bakanı Wes Streeting’in de Burnham lehine adaylıktan çekildiğini açıklaması, İngiliz basınında sürecin bir “liderlik yarışından ziyade Burnham’ın taç giyme törenine” (coronation) dönüşeceği şeklinde yorumlandı.
Muhalefetten erken seçim baskısı
İşçi Partisi, yeni liderlik başvurularının 9 Temmuz’da başlayacağını ve 16 Temmuz’da sona ereceğini duyurdu. Eğer Burnham’a karşı başka bir aday çıkmazsa, temmuz ayının ortasında Birleşik Krallık’ın yeni başbakanının resmiyet kazanması bekleniyor.
Ancak ülkedeki siyasi kriz sadece İşçi Partisi ile sınırlı değil. Sağ popülist Reform UK Partisi lideri Nigel Farage, Burnham’ın halk nezdinde doğrudan bir başbakanlık meşruiyeti olmadığını savunarak derhal erken genel seçime gidilmesi çağrısında bulundu. Küresel ölçekte ise Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy başta olmak üzere çok sayıda lider, Starmer’a iki yıllık görev süresi boyunca uluslararası güvenlik ve ittifaklara sağladığı katkılardan ötürü teşekkür mesajı yayımladı.
