Bolivya’da yavruyken bulunan ve sıradan bir ev kedisi gibi yaklaşık bir yıl boyunca aile ortamında bakılan küçük bir kedi, biyoloji dünyasında tarihi bir keşfin kapısını araladı. Ailenin yabanıl davranışlarını fark ederek 2017 yılında Yungas bölgesindeki Senda Verde Yaban Hayatı Barınağı’na teslim ettiği hayvan, bilim insanlarının dikkatini çekti.
Kürkündeki rozet desenleri, kafa yapısı ve vücut hatlarının bölgedeki bilinen yaban kedilerinden farklı olduğunu sezen araştırmacılar, dış görünüşün ötesine geçerek kapsamlı bir genetik inceleme başlattı. Yıllar süren DNA analizleri, bir asrı aşkın süredir tanımlanmamış yepyeni bir yırtıcı kedi türünü tescilledi.
DNA analiziyle gelen keşif: 1,4 milyon yıllık bağımsız soy
Kaplan kedileri (*Leopardus*) familyasındaki türlerin birbirine fiziksel benzerliği gözle ayırt etmeyi imkânsız hale getirdiği için araştırmacılar DNA analizine başvurdu. Güney Amerika’nın farklı bölgelerindeki müzelerden alınan örnekler ile yaşayan hayvanlar dahil olmak üzere toplam 38 kedinin genetik yapısı tarandı.
Yapılan karşılaştırmalı analizler, daha önce tek bir tür çatısı altında toplandığı düşünülen kaplan kedilerinin gerçekte 5 farklı genetik türe ayrıldığını ortaya koydu. Bolivya’nın Yungas ormanlarından gelen bu küçük kedinin soyunun, en yakın akrabalarından yaklaşık 1 milyon 400 bin yıl önce ayrıldığı ve evrimsel olarak bağımsız bir tür olduğu kanıtlandı.
Bilimsel adı “Leopardus tilcayo” oldu
*Current Biology* dergisinde 17 Eylül 2026 tarihinde yayımlanan makaleyle literatüre giren yeni türe *Leopardus tilcayo* adı verildi. Bilim insanları bu ismi belirlerken rastgele bir tercih yapmadı; bölgenin yerel halklarının nesillerdir bu gizemli hayvana verdiği geleneksel isim olan “Tilcayo” bilimsel adlandırmada korundu.
Yaklaşık 46 santimetre uzunluğunda ve 1,4 kilogram ağırlığında olan bu canlı, sıradan bir ev kedisinden bile daha küçük boyutlara sahip. Bu tescille birlikte, 100 yılı aşkın bir sürenin ardından ilk kez yaşayan yeni bir yaban kedisi türü bilimsel olarak tanımlanmış oldu.
Doğadaki yaşamı hâlâ büyük bir sır
Bilim dünyası türü resmi olarak adlandırmış olsa da canlının doğal yaşam alanındaki davranışlarına dair bilgiler henüz başlangıç aşamasında. Dışkı örneklerinden kemirgenlerle beslendiği ve çoğunlukla gece aktif (noktürnal) olduğu tahmin edilen kediye ilişkin popülasyon büyüklüğü, tam yayılım alanı ve üreme döngüsü gizemini koruyor.
Habitatı tehdit altında: IUCN listesi güncelleniyor
Türün ana yaşam alanı olan Bolivya’nın Yungas ormanları; ormansızlaşma, tarımsal genişleme, madencilik ve orman yangınları nedeniyle ciddi bir çevre baskısı altında bulunuyor.
Araştırmacılar, elde edilen genetik verileri Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği’ne (IUCN) iletti. Bu adım sayesinde, daha önce tek bir geniş başlık altında toplanan popülasyonlar ayrı ayrı değerlendirilerek yeni tür için acil koruma statüleri belirlenecek.
