Akdeniz havzasındaki tektonik plaka hareketlerinin etkisi altında bulunan Tunus’ta, sismik tehlikenin boyutlarını ortaya koyan kapsamlı bir jeolojik araştırma yayımlandı. Uluslararası hakemli bilim dergisi Scientific African’da yer alan çalışma, ülkenin geçmişte yaşadığı sarsıntıları ve jeolojik kırık hatlarını analiz ederek olası büyük deprem senaryolarını ve zemin hareketliliğini modelledi.
Tunuslu araştırmacılardan oluşan heyet; tarihsel kayıtlardan ve modern sismoloji istasyonlarından elde edilen veriler ışığında büyüklükleri 1,0 ile 7,5 arasında değişen, odak derinlikleri ise 67 kilometreye kadar ulaşan toplam 2 bin 323 depremi içeren geniş bir veri tabanı oluşturdu.
Ülke 13 ayrı sismik bölgeye ayrıldı
Araştırmacılar, toplanan sismik verileri, aktif fay hatlarını, jeolojik yapıyı ve odak mekanizması yönelimlerini birlikte ele alarak Tunus topraklarını 13 farklı sismik bölgeye ayırdı. Hazırlanan simülasyonda zemin hareket tahmin denklemleri kullanılarak; depremin merkez üssü, odak derinliği, dalga yayılımı ve yerel zemin özellikleri doğrultusunda oluşabilecek maksimum sarsıntı şiddeti hesaplandı.
Elde edilen bulgular, Tunus genelinde sismik riskin homojen olmadığını ve bazı bölgelerin çok daha yüksek bir sarsıntı potansiyeli barındırdığını ortaya koydu. Çalışmada deprem tehlikesinin en yüksek olduğu 4 ana odak noktası şu şekilde sıralandı:
- Tunus Atlas Dağları’nın güney kesimi (özellikle Gafsa Havzası),
- Gabes Körfezi çevresindeki kıyı şeridi,
- Hammamet Körfezi bölgesi,
- Ülkenin kuzeydoğusu (özellikle Bizerte çevresi).
Kritik tesisler ve nükleer santral planlaması için uyarı
Çalışma, gelecekte nükleer enerji santrallerine ev sahipliği yapması muhtemel iki stratejik bölge olan Bizerte vilayetindeki Marsa Douiba ile Sfax vilayetindeki Skhira lokasyonlarını da risk analizi kapsamında karşılaştırdı. Modellenen olası büyük deprem senaryolarında, Marsa Douiba bölgesindeki sismik tehlike ve yer ivmesi beklentisinin Skhira’ya kıyasla belirgin şekilde daha yüksek olduğu tespit edildi.
Mısır Ulusal Astronomi ve Jeofizik Araştırmaları Enstitüsü Deprem Bölümü Başkanı Dr. Şerif el-Hadi, araştırmanın jeolojik verileri kentsel planlamaya ve stratejik mühendislik projelerine entegre etme açısından hayati bir eşik olduğunu belirtti. El-Hadi, kritik kamu altyapılarının ve sanayi tesislerinin konumlandırılmasında yalnızca geçmiş verilerin değil, gelecekteki yer hareketi tahminlerinin temel alınması gerektiğinin altını çizdi.
