Güneydoğu Asya Ulusları Birliği (ASEAN) Dışişleri Bakanları Toplantısı, Filipinler’in başkenti Manila’da yoğun bir diplomasi trafiğiyle gerçekleştirildi. Bölgenin en kapsamlı siyasi ve güvenlik platformu olan forumda; ABD-İran gerilimi, Ortadoğu’daki çatışmaların Asya ekonomilerine yansımaları, deniz güvenliği, enerji tedariki ve gıda stoğu gibi kritik başlıklar masaya yatırıldı.
Yaklaşık 25 farklı oturuma ev sahipliği yapan zirvede temsilciler, Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer aksamalarının ve ABD ile İran arasındaki askeri tırmanışın küresel tedarik zinciri üzerindeki yıkıcı etkilerine dikkat çekti.
Enerji ve gıda krizine karşı “üçüncü fırtına” uyarısı
Zirve kapsamında düzenlenen “ASEAN+3” (Güney Doğu Asya ülkeleri, Japonya, Güney Kore ve Çin) oturumunda öncelikli gündem maddesi küresel enerji bağımlılığı oldu. Bölge temsilcileri, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan krizin, bloğun 1997 yılındaki Asya finans krizinden bu yana karşılaştığı “üçüncü büyük fırtına” olduğunu vurguladı.
Güney Kore Dışişleri Bakanı Cho Tae-yul, Asya-Pasifik ülkelerinin Orta Doğu petrol ve gazına olan yüksek bağımlılığına işaret ederek, söylemlerin ötesine geçilmesi ve somut bir enerji eylem planının acilen devreye sokulması çağrısında bulundu.
Deniz güvenliği ve Güney Çin Denizi gerilimi
ASEAN Bölgesel Forumu oturumunda konuşan Filipinler Dışişleri Bakanı Maria Theresa Lazaro; Malakka Boğazı, Endonezya ve Filipinler adalar arası deniz yolları ile Güney Çin Denizi’nin bölge ekonomisi için hayati bir “can damarı” olduğunu belirtti.
İkili temaslar ve genel oturumlarda öne çıkan diğer kritik gelişmeler ise şu şekilde sıralandı:
-
Rusya Petrolü ve Gübre Tedariki: Toplantıya katılan Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Rusya’nın Manila ve Endonezya’ya petrol ihracatına başladığını teyit ederken, bölgedeki pirinç ve gübre tedarik krizine yönelik çözüm yolları ele alındı.
-
Çin-Filipinler Gerginliği: Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ile bir araya gelen Filipinler Dışişleri Bakanı Lazaro, Güney Çin Denizi’nde iki ülke donanmaları arasında yaşanan son gerginlikler nedeniyle Çin tarafına resmi protesto notası iletti.
-
Avustralya’dan Pekin’e Eleştiri: Avustralya Dışişleri Bakanı Penny Wong, Çin’in Güney Pasifik’te gerçekleştirdiği askeri tatbikatları ve Manila ile yaşadığı gerilimi eleştirdi.
Zirve marjında kritik ikili temaslar
Manila’daki diplomatik maratonda bölgesel aktörlerin yanı sıra ABD, Hindistan ve Türkiye dışişleri bakanları da ikili görüşmeler gerçekleştirdi. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Rus mevkidaşı Sergey Lavrov’un yaklaşık yarım saat süren görüşmesinde Ukrayna savaşı ele alınırken; Pakistan ve Umman dışişleri bakanları yaptıkları görüşmede ABD-İran gerilimine dikkat çekerek taraflara müzakere masasına dönme çağrısı yaptı.
Toplantılar, Güneydoğu Asya Dostluk ve İşbirliği Antlaşması’nın (TAC) 50. yıl dönümü oturumları ve bölgenin nükleer silahlardan arındırılması ilkelerinin vurgulandığı Doğu Asya Zirvesi ile sona erdi.
