Eski Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri ve Uluslararası Adalet Divanı eski Yargıcı Navanethem (Navi) Pillay, 2026 Nobel Barış Ödülü’nün sahibi oldu. Norveç Nobel Komitesi tarafından başkent Oslo’da yapılan resmî açıklamada; 85 yaşındaki Güney Afrikalı hukukçunun, uluslararası hukukun üstünlüğü ve insan haklarının korunması yönündeki kararlı mücadelesi nedeniyle ödüllendirildiği bildirildi.
Pillay, İsrail’in Gazze Şeridi’ndeki eylemlerini inceleyen ve Tel Aviv yönetimini “soykırım” suçu işlemekle itham eden Birleşmiş Milletler Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu’nun başkanlığını yürütmüştü.
Ödülün açıklanmasının ardından değerlendirmede bulunan Pillay, “Uluslararası hukukun ve temel insan haklarının ağır siyasi baskılar altında ezildiği bir dönemden geçiyoruz. Dünya, hukukun üstünlüğünün yokluğundan ötürü derin acılar çekiyor. Bu ödül, bağımsız yargı mekanizmalarının korunması gerektiğine dair verilmiş en güçlü mesajdır.” ifadelerini kullandı.
Apartheid karşıtı savunmalardan Lahey yargıçlığına
Norveç Nobel Komitesi Başkanı Jørgen Watne Frydnes, Pillay’ın kariyerinin adalet arayışında ilham verici bir süreklilik barındırdığını vurguladı. Komite bildirisinde; Pillay’ın genç bir avukat olarak Güney Afrika’daki ırkçı Apartheid rejimine karşı Nelson Mandela ve dava arkadaşlarını savunmasıyla başlayan yolculuğunun, modern dönemin en kritik uluslararası ceza mahkemelerindeki yargıçlık görevlerine uzandığı hatırlatıldı.
Küresel çatışmaların tırmandığı ve uluslararası yargı kurumlarının açık siyasi saldırılara maruz kaldığı bir dönemde verilen kararda, “Savaş suçlularının hesap verdiği ve mağdurların adalete kavuştuğu bir küresel hukuk düzeni, kalıcı dünya barışının vazgeçilmez şartıdır.” vurgusu yapıldı.
287 aday arasından seçildi
Nobel Komitesi bu yıl barış ödülü için dörte biri uluslararası sivil toplum kuruluşları ve örgütlerden oluşan toplam 287 adayın değerlendirildiğini açıkladı.
Geçtiğimiz yıl (2025) ödül, Venezuela’daki demokratik geçiş mücadelesi sebebiyle muhalefet lideri Maria Corina Machado’ya verilmişti. Machado, eski Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun devrilmesinin ardından madalyasını sembolik olarak dönemin ABD Başkanı Donald Trump’a ithaf etmiş, komite ise ödül onurunun devredilemez olduğunu hatırlatmıştı.
2026 Nobel haftasında açıklanan diğer ödüller
Nobel Barış Ödülü’nün duyurulmasıyla birlikte bu yılki diğer bilim ve sanat alanlarındaki sahipler de netleşmiş oldu:
- Tıp: Beynin çalışma mekanizmasını optik yöntemlerle aydınlatan yeni bir ışık teknolojisi geliştiren 3 bilim insanına,
- Fizik: Nadir nötrino parçacıklarının gizemini çözen araştırmacıya,
- Kimya: Moleküllerdeki ayna görüntüsü simetrisini (kiralite) aydınlatarak modern ilaç sanayisinde çığır açan iki kimyagere,
- Edebiyat: Klasik metinlerle çağdaş anlatıyı harmanlayarak şiir ile düzyazı arasındaki sınırları kaldıran Kanadalı şair ve yazar Anne Carson’a verildi.
Pazartesi günü açıklanacak Nobel Ekonomi Ödülü ile tamamlanacak olan 2026 serisinde her bir kategori için 12 milyon İsveç kronu (yaklaşık 1,2 milyon dolar) tutarında nakit ödül veriliyor. Bu yıl aynı zamanda ilk kez 1901’de verilmeye başlanan Nobel Barış Ödülü’nün 125. yıl dönümü olarak kayıtlara geçti.
