Afrika Futbol Konfederasyonu (CAF), kıta futbolunun amiral gemisi niteliğindeki Afrika Uluslar Kupası’nın (AFCON) geleceğine dair aldığı en radikal karardan sadece 10 ay sonra geri adım attı. Aralık 2025’te turnuvanın 4 yılda bir düzenlenmesi yönünde oy birliğiyle karar alan CAF İcra Komitesi, üye federasyonlardan gelen sert tepkiler ve yayın hakları ihalesinde patlak veren ticari krizin ardından 29 Ekim’de turnuvanın yeniden 2 yılda bir oynanmasına karar verdi.
Kıta futbolunda “tarihi reform” olarak duyurulan projenin çöküşü; Avrupa kulüplerinin baskıları, FIFA’nın takvim hesapları ve Afrika’nın kendi ekonomik gerçekleri arasındaki derin çatışmayı su yüzüne çıkardı.
Rabat’ta kapalı kapılar ardında alınan karar
Dönüm noktası, 20 Aralık 2025’te Fas’ın başkenti Rabat’ta yaşandı. CAF Başkanı Patrice Motsepe, FIFA Genel Sekreteri Mattias Grafström ile kameraların karşısına geçerek 2028 turnuvasının ardından AFCON’un 4 yıllık döngüye geçeceğini ve aradaki boşlukta “Afrika Uluslar Ligi” adıyla yeni bir turnuva kurulacağını duyurdu.
Ancak bu açıklama, üye federasyonlar arasında büyük bir kriz başlattı:
- Haberleri olmadan karar verildi: The Guardian tarafından yayımlanan araştırma dosyasına göre 54 üye federasyonun büyük çoğunluğu bu hayati değişikliği basın toplantısından veya söylentilerden öğrendi.
- Dar bir klik iddiası: Kararın; Fas Futbol Federasyonu Başkanı Fouzi Lekjaa, Kamerun Futbol Federasyonu Başkanı Samuel Eto’o ve Cibuti Federasyon Başkanı Souleiman Waberi’nin başını çektiği kısıtlı bir İcra Komitesi grubunun kulisiyle genel kurul baypas edilerek alındığı ortaya çıktı.
1 milyar dolarlık ticari ihalenin kilitlenmesi
Turnuvanın seyreltilmesini üye ülkelere kabul ettirmek için “ekonomik sıçrama” vaat edilmiş; federasyonlara aktarılan yıllık kaynağın 200 bin dolardan 1 milyon dolara çıkarılacağı öne sürülmüştü. Ancak saha ve pazar gerçekleri hesapları altüst etti.
CAF’ın 8 yıllık döngü için planladığı 1 milyar doları aşkın dev yayın ve pazarlama ihalesi, 4 yıllık sistem yüzünden tıkandı. İki yılda bir yapılan sistemde yatırımcılar 8 yıllık sözleşmede 4 turnuva satın alırken, 4 yıllık planda bu sayı 2’ye düşüyordu. Yayıncı kuruluşlar ve sponsorlar, marka değeri henüz kanıtlanmamış yeni bir “Uluslar Ligi” için aynı parayı ödemeye yanaşmadı. CAF İletişim Direktörü Luxolo September, turnuva takvimindeki değişikliğin ticari hakların kapsamını doğrudan bozduğunu kabul etmek zorunda kaldı.
Fas 2025 rekor kırdı: Alternatif bulunamadı
Tarihi geri adımın en somut gerekçesi ise Fas’ta düzenlenen AFCON 2025’in gişe ve gelir patlaması yapması oldu. Turnuvanın ticari gelirleri yüzde 90’ın üzerinde artış gösterirken; ticari ortak sayısı 23’e, tahmini net kâr ise 114 milyon dolara ulaştı.
Kıtanın en büyük nakit akışını sağlayan turnuvanın seyreltilmesinin Afrika futbolunu ekonomik darboğaza sokacağını gören Mısır ve Cezayir başta olmak üzere üye ülkelerin ezici çoğunluğu, 23 Ekim’de gönderilen resmi ankette 2 yıllık sisteme dönülmesi yönünde oy kullandı. CAF yönetimi de yeni kurulacak Uluslar Ligi’nin AFCON’un gelirlerini ikame etmesinin uzun yıllar alacağını resmen itiraf etti.
2027’den itibaren yeni takvim netleşti
Geri adım kararıyla birlikte turnuva takviminde geçici bir düzensizlik yaşanacak olsa da ana hatlar belirlendi:
- 2027: Kenya, Tanzanya ve Uganda ortak ev sahipliğinde,
- 2028: Planlanan takvim doğrultusunda,
- 2030 Dünya Kupası boşluğu: 2030’daki Dünya Kupası çakışması nedeniyle bir sonraki şampiyona 2031‘de yapılacak,
- 2033: Turnuva geleneksel iki yıllık periyoduna tam olarak oturacak.
Avrupa kulüplerinin yoğun fikstür şikayetlerine ve FIFA’nın küresel takvim baskısına rağmen; Afrika futbolu, 54 federasyonun ayakta kalmasını sağlayan en büyük gelir kapısını küresel baskılara kurban etmeyerek kendi finansal bağımsızlığını koruma yolunu seçti.
