Tunus Cumhurbaşkanı Kays Said’in 25 Temmuz 2021’de ilan ettiği olağanüstü kararların üzerinden geçen 5 yılın ardından ülke, vaatler ile sahadaki gerçekler arasındaki uçurumun derinleştiği kritik bir eşikte bulunuyor. İlk dönemde yolsuzlukla mücadele ve siyasi tıkanıklığı aşma vaadiyle geniş bir halk desteği bulan Said yönetimi, hayata geçirilemeyen reformlar nedeniyle ciddi bir meşruiyet ve liderlik kriziyle karşı karşıya.
Yapılan bağımsız değerlendirmeler, Cumhurbaşkanı Said tarafından verilen resmi vaatlerin yaklaşık yüzde 82’sinin somut kazanımlara dönüşmediğini ortaya koyuyor.
Sandığa güvensizlik ve kurumsal boşluk
Ekonomik alım gücündeki sert düşüş ve derinleşen yoksulluk, vatandaşların devlet kurumlarına ve demokratik süreçlere olan inancını zayıflattı. Bu durum seçim sandıklarına doğrudan rekor düzeydeki boykot ve ilgisizlikle yansıdı:
2022 Genel Seçimleri’nde katılım oranı ilk turda yüzde 11,22, ikinci turda ise yalnızca yüzde 11,4 seviyesinde kaldı.
2026 yılında El-Kebariye bölgesinde yapılan ara seçimde kazanan aday, yaklaşık 60 bin kayıtlı seçmenin bulunduğu bölgede oyların yalnızca yüzde 2,1’ine denk gelen 1225 oyla milletvekili seçildi.
2022 Anayasası’nda yer almasına rağmen Anayasa Mahkemesi’nin halen kurulamamış olması, kuvvetler ayrılığı ve denetim mekanizmalarında derin bir kurumsal boşluk yarattı.
Resmi makamların krizleri özeleştiri yerine dış faktörler ve iç komplo söylemleriyle açıklaması, iktidara verilen sivil ve siyasi taban desteğinin kademeli olarak erimesine yol açtı.
Muhalefet ortak çatı ve ulusal alternatif arayışında
İktidar çevrelerinde karar alma mekanizmaları daralırken, parçalı yapıdaki Tunus muhalefeti yalnızca iktidarı reddetme çizgisinden ortak bir ulusal alternatif inşa etme evresine geçiyor. Nahda Hareketi, Ulusal Kurtuluş Cephesi ve Cumhuriyetçi Parti gibi farklı siyasi gelenekler sokak eylemleri ve ortak panellerle temas zeminini genişletiyor.
Cezaevinde tutuklu bulunan aralarında Raşid Gannuşi’nin de yer aldığı 12 önde gelen siyasetçinin yayımladığı ortak birlik çağrısı mektubu, muhalefet kanadında ideolojik ayrılıkların ötesinde asgari müştereklerde buluşma iradesini güçlendirdi.
İstikrarlı bir geçiş için 3 temel şart
Siyasi analistler, Tunus’un mevcut krizden çıkabilmesi ve otoriterleşme ile siyasi boşluk ikileminden kurtulabilmesi için üç şartın eş zamanlı gerçekleşmesi gerektiğine işaret ediyor:
Mevcut yönetim mekanizmasının sürdürülemezliğinin kabul edilmesi,
Topluma güven veren, geçmişin hatalarından ders çıkarmış inandırıcı bir ulusal alternatifin sunulması,
Devleti çöküşten koruyacak ve intikamcı refleksleri dışlayacak kurumsal bir uzlaşının inşa edilmesi.
