Sibirya’da bir araştırma enstitüsü çalışanının şüpheli ölümü ve ABD’nin New York eyaletinde ilan edilen kızamık acil durumu, Washington ile Moskova arasında beklenmedik bir diplomasi trafiğine kapı araladı. Ukrayna savaşı, yaptırımlar ve güvenlik krizleri nedeniyle durma noktasına gelen ikili ilişkilerde iki başkent, siyasi taviz gerektirmeyen insani ve tıbbi yardım kanalları üzerinden karşılıklı diyalog mesajları verdi.
Süreç, Rusya’nın İrkutsk kentindeki Veba ile Mücadele Araştırma Enstitüsü’nde görev yapan 28 yaşındaki Darya Şelepova’nın vefatıyla başladı. Rus makamları numunelerde mesleki faaliyetle bağlantılı bir patojene rastlanmadığını ve ölüm nedeninin “etiyolojisi belirsiz zatürre” olduğunu duyursa da yaklaşık 200 temaslının gözlem altına alınması uluslararası kamuoyunda veba şüphesini tetikledi.
Trump’tan yardım teklifi, Rubio’dan şeffaflık çağrısı
Gelişmeler üzerine ABD Başkanı Donald Trump, “Onlara elimizden geldiğince yardım edeceğiz” açıklamasında bulunarak Moskova’ya tıbbi destek teklif etti. Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise durumun alarm değil odaklanma gerektirdiğini belirterek Rus yetkilileri dünyayla hızlı ve şeffaf bilgi paylaşımına çağırdı.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, resmi bir yardım talepleri bulunmadığını ancak karşılıklı yardım teklif edilmesinin her zaman olumlu bir yaklaşım olduğunu belirtti.
Moskova’dan karşı teklif: “Ortak çalışmaya hazırız”
Kremlin’in “karşılıklı yardım” vurgusunun ardından Rusya İnsan Sağlığı ve Tüketiciyi Koruma Kurumu (Rospotrebnadzor), ABD’ye yönelik geniş kapsamlı bir sağlık yardımı teklifi sundu. Rus tarafı; New York’ta tırmanan kızamık vakaları ve haziran ayında New Mexico’da görülen veba kaynaklı can kaybına atıfta bulunarak, laboratuvar ekipmanı, tanı kitleri ve uzman personel desteği sağlamaya hazır olduğunu ilan etti.
- Rospotrebnadzor, teklifin iki ülke arasında bulaşıcı hastalıklara karşı ortak bilimsel ve koruyucu iş birliğini yeniden canlandırma fırsatı sunduğunu kaydetti.
- Rus makamları, ABD’de yıllık ortalama 7 veba vakasının kaydedildiğini hatırlatarak bu alandaki tecrübelerini paylaşabileceklerini bildirdi.
2020 pandemi diplomasisini hatırlattı
Liderler arasındaki yardım teklifleri, Trump’ın ilk başkanlık döneminde kurulan temasları akıllara getirdi. 2019 yılındaki Sibirya orman yangınlarında Trump’ın sunduğu yardım teklifi, 2020 koronavirüs salgını sırasında somut bir iş birliğine dönüşmüştü. O dönem Rusya, New York’a tıbbi malzeme uçağı göndermiş; ardından ABD yönetimi de Moskova’ya 200 adet solunum cihazı hibe etmişti.
2020 yılındaki doğrudan ihtiyaç ortamından farklı olarak, tarafların bugün acil bir yardım talebi bulunmuyor. Ancak enformasyon paylaşımı ve teknik destek teklifleri; ağır jeopolitik yaptırımların gölgesinde iki nükleer güç arasında diplomatik teması tamamen koparmayan pragmatik bir iletişim kanalı işlevi görüyor.
