Dünya genelinde kamu borcu 100 trilyon dolarlık kritik eşiği geride bırakarak rekor tazeledi. Uluslararası Para Fonu (IMF), büyük ekonomilerde kamu maliyesi dengelerinin hızla bozulduğuna dikkat çekerek, hükümetlerin bütçe açıklarını dizginlemekte yetersiz kaldığı uyarısında bulundu.
IMF Başkanı Kristalina Georgieva, New York’ta düzenlenen Katar Ekonomi Forumu’nda yaptığı değerlendirmede, küresel kamu borcunun 2029 yılına kadar küresel gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYİH) yüzde 100’ünü aşabileceğini belirtti. Georgieva, bu kritik seviyeye daha önce tahmin edilenden iki yıl önce ulaşılabileceğine işaret etti.
Küresel borç 111 trilyon dolar seviyesine ulaştı
IMF verilerine göre küresel kamu borcu geçen yıl yaklaşık 111 trilyon dolara yükselerek küresel GSYİH’nin yaklaşık yüzde 95’ine denk gelen bir büyüklüğe ulaştı. Enerji ve tedarik zincirlerindeki aksamalar, yavaşlayan büyüme ve inatçı enflasyon oranları ülkelerin borçlanma hızını artırırken, Georgieva özellikle hammadde üreticisi ülkelerin sert ekonomik daralmalarla yüzleşebileceğini kaydetti.
Yüksek enflasyon karşısında merkez bankalarının faiz artışlarına yönelmesi, borçlanma maliyetlerini doğrudan yükseltiyor. Bu gelişme, borç geri ödeme yükünü katlarken hükümetlerin mali manevra alanını da ciddi şekilde daraltıyor.
Zirvede ABD, Çin ve Japonya yer alıyor
Küresel kamu borcunun ağırlık merkezini dünyanın önde gelen dev ekonomileri oluşturuyor:
- ABD: 40 trilyon doları aşan kamu borcuyla listenin ilk sırasında bulunuyor. Doların küresel rezerv para avantajına sahip olmasına karşın, ABD’nin borcunun milli gelirine oranı yüzde 126 seviyesinde seyrediyor.
- Çin: Altyapı projeleri ve kamu iktisadi teşebbüslerinin finansmanıyla borcu 16 trilyon doları geçen ülke, ekonomik büyüklüğünün yüzde 80’i oranında borç yükü taşıyor.
- Japonya: Yaklaşık 10 trilyon dolarlık borcu bulunan Japonya, borcun milli gelire oranında yüzde 230 ile zirvedeki üç ülke arasındaki en yüksek seviyeyi temsil ediyor.
Pandemi öncesinden bugüne borç sarmalı
Küresel kamu borcunun seyri incelendiğinde, 2018 yılında düşük faiz ortamının etkisiyle borcun küresel üretime oranı yüzde 80 seviyelerindeydi. 2019’da 70 trilyon dolar barajı aşılarak oran yüzde 84’e çıkmış, koronavirüs salgını sırasında hükümetlerin acil sağlık harcamaları ve destek paketleri nedeniyle oran geçici olarak yüzde 100 bandına oturmuştu.
Kısıtlamaların kalkmasıyla 2022’de yüzde 92’ye gerileyen oran, enflasyonist baskılar ve ekonomik ivme kaybıyla birlikte yeniden tırmanışa geçti. Günümüzde borç yükü; enflasyon, faiz oranları ve sürdürülebilir büyüme ile doğrudan bağlantılı bir makroekonomik kriz riskine dönüşürken, politika yapıcıların bütçe disiplini ile büyüme arasındaki dengeyi kurması giderek zorlaşıyor.
