Mısır’ın tarihi liman kenti İskenderiye’nin Kom el-Dikka semtinde dedesinden kalma eski fotoğraf stüdyosunu işleten genç fotoğrafçı Abdülaziz Bedevi, tesadüf eseri kapalı kalmış gizli bir mahzen keşfetti. Unutulmuş odanın kapısı açıldığında, kentin yarım asırlık sosyal, siyasi ve kültürel tarihine ışık tutan devasa bir görsel hazine ortaya çıktı.
Genç fotoğrafçı, dedesi Ahmet Bedevi’den miras kalan stüdyonun altındaki mahzende, 1950’li yıllardan 2000’lerin başına kadar çekilmiş 500 binden fazla fotoğraf ve orijinal negatif film birikimiyle karşılaştı.
Firavun mezarını aratmayan keşif
Keşif anını “adeta bir Firavun mezarını açmaya” benzeten Abdülaziz Bedevi, meslektaşları Ahmet Naci ve Hazım Cude ile birlikte stüdyodaki eski eşyaları incelerken tesadüfen alt kata inen küçük bir kapı fark ettiklerini belirtti. 2013 yılında Mısır’da hayatını kaybeden dedesi Ahmet Bedevi’nin, ölümünden önce Alzheimer hastası olması nedeniyle bu gizli odadan kimseye bahsetmediği anlaşıldı.
Söz konusu fotoğraf stüdyosunun, İngiliz bir mülk sahibinden satın alınarak kurulduğu ve onlarca yıl boyunca İskenderiye’nin en önemli görsel hafıza merkezlerinden biri olarak hizmet verdiği aktarıldı.
İskenderiye’nin yakın tarihine ışık tutuyor
Mahzende bulunan binlerce zarf ve film şeridinin restore edilip incelenmesiyle, kentin tarihi açısından kritik öneme sahip eşsiz kareler gün yüzüne çıkarılmaya başlandı. Arşivde yer alan göze çarpan bazı tarihi belgeler ve fotoğraflar şunlar:
-
Tarihi Liderlerin Ziyaretleri: Mısır Cumhurbaşkanı Cemal Abdünnasır ile Sovyetler Birliği Lideri Nikita Kruşçev’in Mayıs 1964’te İskenderiye sokaklarında üstü açık bir araçla halkı selamladığı anlar.
-
Askeri Destanlar: 1973 Ekim Savaşı’nda Kibrit mevkiinde 130 günden fazla kuşatma altında kalıp teslim olmayan “603. Tabur” askerlerinin 17 Şubat 1974’te İskenderiye Garı’nda halk tarafından karşılanması.
-
Toplumsal ve Kültürel Hafıza: Cemal Abdünnasır’ın vefatı sonrası İskenderiye’de düzenlenen sembolik cenaze merasimi, Mısır’ın efsanevi şarkıcısı Ümmü Gülsüm’ün konserleri, Ferid Şevki gibi tiyatro ustalarının sahne gösterileri.
-
Spor Tarihi ve Günlük Yaşam: Kentin köklü futbol kulüplerinden El-İttihad el-İskandari ve 1965 yılında lig şampiyonu olan El-Olimpi takımının tarihi kadroları ile Müslüman ve Kıpti toplulukların geleneksel bayram kutlamaları.
Sokak sergisiyle halka açılan hafıza
Devasa arşivin restorasyonu son derece meşakkatli bir süreç gerektirirken, Abdülaziz Bedevi bu nadide hazinenin resmi kurumlarda kapalı kapılar arkasında kalmasını istemiyor. İskenderiye Kütüphanesi’nin arşivi “Modern Mısır Hafızası” projesine dahil etme teklifine karşın Bedevi, fotoğrafların öncelikle kentin sakinleriyle buluşması gerektiğine inanıyor.
Restore edilen ilk fotoğraflardan oluşturulan açık hava sergisi, stüdyonun bulunduğu Kom el-Dikka semtinin sokaklarında sergilendi. Mahalle sakinlerinin fotoğraflara büyük ilgi gösterdiği, yaşlı bir kadının 1973 savaşında şehit düşen küçük oğlunun fotoğrafını görerek gözyaşlarına hakim olamadığı öğrenildi. Genç fotoğrafçı, nihai hedeflerinin tüm arşivi dijitalleştirerek İskenderiye’nin tarihini gelecek nesillere aktaracak açık bir kamu arşivi oluşturmak olduğunu vurguluyor.
