Yapay zeka şirketi Anthropic, “Claude” modelleri tarafından üretilen metin içeriklerine görünmez bir filigran (watermark) eklemeye başladığını duyurdu. Görsel, ses ve video üretim araçlarında kullanılan işaretleme sistemlerine benzeyen bu adım, Avrupa Birliği’nin (AB) 2 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren yeni Yapay Zeka Yasası’ndaki (EU AI Act) şeffaflık yükümlülüklerine uyum sağlama amacı taşıyor.
TechCrunch’ın aktardığı bilgilere göre, doğrudan Claude arayüzünden ya da şirketin API’sini kullanan üçüncü taraf uygulamalardan kopyalanıp yapıştırılan metinler, otomatik olarak bu gizli işaretlemeyi taşıyacak.
Filigran sistemi nasıl çalışıyor?
Gözle görülemeyen yeni sistem, temel olarak iki farklı bileşenden oluşuyor:
-
Metne Gömülü Filigran: Metin karakterlerinin dizilimine işlenen ve yazılımlar tarafından algılanabilen gizli dijital imza.
-
İmzalı Kaynak Verisi (Metadata): Claude tarafından üretilen dosyalara eklenen ve içeriğin yapay zeka tarafından işlendiğini belirten şifrelenmiş menşe verisi.
Anthropic Yardım Merkezi, bu filigranın bulunmasının metnin yüzde 100 yapay zeka tarafından yazıldığı anlamına gelmediğini, yalnızca içeriğin Claude üzerinden geçtiğini gösterdiğini; aynı şekilde filigranın bulunmamasının da metnin tamamen insan elinden çıktığını garanti etmediğini bildirdi.
Tespit araçları henüz kullanıma sunulmadı
Mevcut piyasa tespit araçları (AI detector) geleneksel kalıpları aradığı için Anthropic’in yeni filigranını henüz tanıyamıyor. Anthropic, metinlerin doğrulanmasını sağlayacak tespit araçlarını yakında yayınlayacağını açıklasa da henüz teknik çalışma prensiplerini ve genel erişim araçlarını kamuoyuyla paylaşmadı.
Benzer bir teknolojiyi uzun süredir uygulayan Google, 2023 yılından bu yana metin ve görsel içeriklerde “SynthID” filigranını kullanıyor ve bunu Gemini üzerinden sorgulanabilir kılıyor. Meta, Microsoft ve OpenAI gibi devler de AB regülasyonlarına uyum için benzer adımlar atıyor.
Kolayca silinebiliyorsa ne işe yarayacak?
Anthropic, filigranın kısa metinlerde çalışmadığını; metnin yoğun bir şekilde yeniden yazılması, çevrilmesi ya da farklı metinlerle harmanlanması durumunda tespit edilemez hale gelebileceğini kabul ediyor.
Kullanıcıların basit yöntemlerle (metni manuel olarak yeniden yazmak, ekran görüntüsü alıp optik karakter tanıma [OCR] ile dönüştürmek veya metin insancıllaştırma araçları kullanmak gibi) filigranı temizleyebilmesi, teknolojinin etkinliğini tartışmaya açtı:
“Eğer bir filigran metnin tamamen yapay zekaya ait olduğunu kesin olarak kanıtlayamıyorsa ve temel düzenlemelerle silinebiliyorsa, şeffaflık kuralını sağlamadaki pratik faydası nedir?”
Uzmanlar, reklam platformları ve arama motorlarının yapay zeka içeriklerini tespit edip sıralamada geriye ittiği bir düzende, bu tür zayıf filigranların içerik üreticilerini mağdur edebileceğini veya işlevsiz bir bürokratik zorunluluk olarak kalacağını belirtiyor.
