Anayasa Mahkemesi (AYM), Türkiye’de uzun yıllardır hukuk ve kamuoyu gündemini meşgul eden yoksulluk nafakası uygulamasına ilişkin emsal niteliğinde bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan ve nafakanın ucu açık şekilde bağlanmasına olanak tanıyan “süresiz olarak” ibaresini Anayasa’ya aykırı bularak oy çokluğuyla iptal etti. Karar, Resmî Gazete’de yayımlanarak resmileşti.
Süreç, Antalya 12. Aile Mahkemesi’nin baktığı bir boşanma davasında kuralın anayasallık denetimi için AYM’ye başvurmasıyla başladı. Başvuruyu esastan görüşen Yüksek Mahkeme, mevcut düzenlemenin uygulamada yol açtığı sorunları kapsamlı bir gerekçeyle ortaya koydu.
“Hâkime öngörülebilir bir çerçeve sunmuyor”
Anayasa Mahkemesi’nin iptal gerekçesinde, mevcut yasal kuralın aile mahkemesi hâkimine nafaka süresini belirleme noktasında yeterli, somut ve öngörülebilir bir çerçeve çizmediğine dikkat çekildi. Yasal dayanağın sınırlarının belirsiz olmasının uygulamada keyfiyete ve ciddi hukuki belirsizliklere yol açtığı kaydedildi.
Yüksek Mahkeme değerlendirmesinde, tarafların hak dengesine özel bir vurgu yaptı:
- Hukuki güvenlik ve belirlilik: Süresi baştan öngörülemeyen mali bir yükümlülüğün, yükümlü taraf açısından Anayasa’nın güvence altına aldığı hukuki güvenlik ilkesini zedelediği belirtildi.
- Adil denge arayışı: Boşanma neticesinde yoksulluğa düşecek eşin ekonomik olarak korunması gerekliliği ile nafaka ödemekle yükümlü kılınan tarafın temel hak ve menfaatleri arasında ölçülü ve adil bir dengenin kurulması gerektiği ifade edildi.
- Anayasa’ya aykırılık: Kural; Anayasa’nın 2. maddesindeki “hukuk devleti”, 5. maddesindeki “devletin temel amaç ve görevleri” ile 17. maddesindeki “kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı” ilkeleriyle bağdaşmadığı gerekçesiyle iptal edildi.
Hüküm 9 ay sonra yürürlüğe girecek
Anayasa Mahkemesi, söz konusu iptal kararının doğuracağı yasal boşluğun giderilmesi ve yeni bir yasal düzenlemenin hayata geçirilebilmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) süre tanıdı. İptal hükmünün, kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren 9 ay sonra yürürlüğe girmesi kararlaştırıldı.
Bu süreçte yasama organının, nafakanın evlilik süresi, tarafların kusur durumu, yaş ve gelir düzeyi gibi kriterlere dayalı belirli sürelerle sınırlandırılmasına dönük yeni bir kanun teklifini gündemine alması bekleniyor.
