ABD ile İran arasında İsviçre’de yürütülen müzakerelerden çıkan sonuç, İsrail siyasetinde şok etkisi yarattı. Lübnan’daki ateşkesin denetlenmesi için kurulan yeni mekanizmanın, İsrail’i süreçten dışlayan bir yapıda olması, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu yönetimini paniğe sevk etti.
İsrail’in dışlandığı yeni mekanizma paniği
İsrail merkezli Kanal 12 televizyonunun üst düzey yetkililere dayandırdığı habere göre, Netanyahu hükümeti, İsrail’in sürecin dışında bırakıldığı bu yeni diplomatik yapı karşısında yoğun bir hareketlilik başlattı. Diplomatik kaynaklar, Netanyahu’nun bu “dışlanmışlık” durumunu tersine çevirmek için acil girişimlerde bulunduğunu belirtiyor.
Kurulan yeni mekanizma, geçmişte ABD, İsrail, Lübnan, Fransa ve Birleşmiş Milletler’in dahil olduğu yapının yerini alıyor. Yeni yapının ABD, İran, Lübnan, Katar ve Pakistan’dan oluşması, İsrail’in bölgesel diplomasi üzerindeki etkisinin zayıfladığına dair endişeleri artırdı.
İsviçre müzakerelerinde kritik dönemeç
İran ile ABD arasında Katar ve Pakistan’ın arabuluculuğunda 21 Haziran’da tamamlanan ilk tur müzakereler, bölgedeki dengeleri değiştirecek bir süreci başlattı. 14 maddelik mutabakat zaptı kapsamında teknik detayların ele alındığı görüşmeler, 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya varmayı hedefleyen bir yol haritasını beraberinde getirdi.
Üst düzey komite ve temsilci krizi
Diplomatik trafiğin denetlenmesi amacıyla kurulan “Üst Düzey Komite”, arabuluculuk çabalarının siyasi yönlerini takip edecek. İranlı yetkililer, Lübnan’daki çatışmaları sonlandırmak amacıyla yürütülen bu görüşmelerde somut ilerleme kaydedildiğini ifade ediyor. Yeni kurulacak ateşkes izleme mekanizmasına İran’ın doğrudan temsilci gönderecek olması, İsrail tarafındaki tepkilerin dozunu artıran temel unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.
Öte yandan, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) da Lübnan’daki ateşkes durumunu takip etmek üzere ayrı bir mekanizma başlattığı bilgisi, sahada çok katmanlı bir izleme sürecinin başlayacağını gösteriyor. İran ve ABD heyetlerinin teknik düzeydeki görüşmelerini sürdürmesi planlanırken, İsrail’in bu denkleme yeniden dahil olup olamayacağı veya diplomatik izolasyonun devam edip etmeyeceği merak konusu.
