Çin Ticaret Bakanlığı, ABD Hazine Bakanlığı tarafından yaptırım listesine alınan Hengli Petrochemical ve Shandong eyaleti merkezli dört büyük enerji şirketi hakkında “ihtiyati tedbir” kararı aldı. Yapılan açıklamada, ABD’nin tek taraflı müeyyidelerinin uluslararası hukuka ve ticaret normlarına aykırı olduğu belirtilerek, söz konusu yaptırımların Çin topraklarında uygulanmasının veya bunlara uyum sağlanmasının resmen yasaklandığı bildirildi. Pekin yönetimi, bu adımı ulusal egemenliği ve şirketlerinin meşru haklarını koruma amacıyla attığını vurguladı.
“Çaydanlık rafinerileri” yaptırım kıskacında
Washington’ın hedef aldığı şirketler, Çin’in kuzeyinde faaliyet gösteren ve “çaydanlık rafinerileri” olarak adlandırılan bağımsız küçük ölçekli işletmelerden oluşuyor. Bu rafineriler, İran’dan gelen ham petrolün işlenmesinde kilit rol oynuyor. ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), bu şirketlerin İran petrolünün sevkiyatı ve finansmanında aktif görev aldığını savunurken; Çin tarafı bu suçlamaları “ekonomik zorbalık” olarak nitelendiriyor.
Yaptırımlar “Petro-Yuan” ile aşılıyor
Resmi gümrük kayıtlarında doğrudan görünmese de Çin’in, İran’ın ihraç ettiği petrolün yaklaşık yüzde 80’ini satın aldığı tahmin ediliyor. Enerji uzmanlarına göre Pekin, yaptırım riskini azaltmak için petrolü doğrudan değil, Malezya açıklarında gemiden gemiye transfer (STS) yöntemiyle ve farklı ülkeler üzerinden ithal ediyor. Ayrıca bu ticaretin büyük oranda dolar yerine “Petro-Yuan” anlaşmalarıyla yapıldığı, petrol bedelinin Çin üretimi sanayi mallarıyla takas edildiği belirtiliyor.
Ticaret savaşlarında yeni cephe
Pekin’in “Yabancı Yasaların Sınıraşırı Uygulanmasının Önlenmesine İlişkin Yönetmelik” kapsamında aldığı bu karar, Çin’in ABD yaptırımlarına karşı geliştirdiği hukuki savunma mekanizmasını ilk kez bu kadar sert bir şekilde devreye soktuğunu gösteriyor. Analistler, Washington ve Pekin arasındaki bu sürtüşmenin küresel enerji piyasalarında ve bölgedeki jeopolitik dengelerde yeni bir gerilim hattı oluşturabileceği uyarısında bulunuyor.
