Meta’nın 2025 yılında 7 milyondan fazla satarak popülaritesini artıran akıllı gözlükleri, teknolojik başarısının ardında karanlık bir gizlilik ihlali tartışmasını barındırıyor. Svenska Dagbladet ve Göteborgs-Posten gazetelerinin ortak araştırması, yapay zekayı eğitmek için kullanılan “veri etiketleme” sürecinin kullanıcıların en mahrem anlarını nasıl ifşa ettiğini gözler önüne serdi.
“İnsanlar bilselerdi bu gözlükleri kullanmazlardı”
Kenya’nın başkenti Nairobi’de Meta için veri etiketleme yapan taşeron firma çalışanları, her gün binlerce hassas görüntüyü izlemek zorunda bırakıldıklarını anlattı. Araştırmada yer alan çarpıcı tanıklıklar şunlar:
Mahrem Anlar: Çalışanlar; insanların tuvalete gittiği, soyunduğu ve hatta cinsel ilişkiye girdiği videoları “yapay zekayı eğitmek” amacıyla izlediklerini itiraf etti.
Farkındalık Eksikliği: Bir veri etiketleyici, “Bence kaydedildiklerini bilmiyorlar; bilselerdi bunu yapmazlardı” diyerek kullanıcıların cihazın kayıt kapasitesinden habersiz olduğuna dikkat çekti.
Finansal Veriler: İncelenen içerikler arasında sadece mahrem görüntüler değil, kullanıcıların banka kartları ve ekranlarından geçen hassas finansal bilgilerin de bulunduğu belirtildi.
[Meta’nın Kenya, Hindistan ve Kolombiya gibi ülkelerdeki veri etiketleme merkezlerinin çalışma yapısını gösteren infografik]
“İzlemezsek işimizi kaybederiz”
Kenya’daki işçiler, bu travmatik ve etik dışı içerikleri sorgulama şanslarının olmadığını ifade ediyor. “Birinin özel hayatına baktığınızı biliyorsunuz ama sorgularsanız işiniz biter” diyen çalışanlar, düşük ücretler karşılığında bu “görünmeyen insan maliyetini” üstlenmek zorunda kalıyor. Daha önce AFP tarafından yayımlanan raporlar da, bu bölgelerdeki çalışanların ceset fotoğrafları ve suç mahalli görüntüleri gibi travmatik içeriklere maruz kaldığını ortaya koymuştu.
Meta: “Kullanım şartlarına uygun”
İsveçli gazetecilerin iki ay süren sorularını yanıtsız bırakan Meta, sonunda kısa bir açıklama yaparak sorumluluğu kullanıcı sözleşmesine yıktı:
“Canlı yapay zeka kullanıldığında medya içeriklerini Meta AI Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikası doğrultusunda işliyoruz.”
Ancak uzmanlar, Meta’nın kullanıcılarına “hassas bilgileri paylaşmayın” uyarısı yapmasına rağmen, akıllı gözlük gibi giyilebilir teknolojilerde “tek dokunuşla kayıt” özelliğinin bu kontrolü imkansız kıldığını savunuyor.
Kontrol tamamen kayboluyor
Veri koruma kuruluşları, veriler Meta’nın uzak sunucularına gönderildikten sonra kullanıcının bu veri üzerindeki hakimiyetinin bittiğini vurguluyor. Avukat Kleanthi Sardeli, “Materyal modellerin içine girdikten sonra kullanıcı verinin nasıl kullanılacağı üzerindeki kontrolünü pratikte kaybeder” diyerek tehlikenin boyutuna işaret etti.
