Yemeklerinizi takip etmek için artık küçük not defterlerine veya her malzemeyi hassas teraziyle tartmaya gerek kalmadı. Günümüzde tabağın tek bir fotoğrafını çekmek, yapay zeka destekli kalori ve besin değeri takip uygulamalarının kalorileri, yağları ve karbonhidratları tahmin etmesi için yeterli oluyor.
Kilo vermeye veya sağlıklı yaşamaya çalışanlar arasında hızla yaygınlaşan bu uygulamalar, zaman ve emek gerektiren bir süreci basitleştirme vaat ediyor. Ancak ABD Ulusal Sağlık Enstitüsü (NIH) tarafından yürütülen yeni bir araştırma, bu kolaylığın arkasında ciddi bir sapma olduğunu gösteriyor: Kamera her detayı göremiyor ve uygulamanın sunduğu rakamlar gerçek değerlerin oldukça altında kalıyor.
Fotoğraflar tabağınızdaki yüzlerce kaloriyi gizliyor
Araştırmacılar, MyFitnessPal ve Lose It! gibi popüler yapay zeka destekli 4 kalori takip uygulamasını test etti. Beslenme laboratuvarında hassas ölçümlerle hazırlanan 102 farklı öğün fotoğraflandı ve uygulamalara yüklendi. Yapay zekanın tahminleri, önceden hassas olarak hesaplanan gerçek besin değerleriyle karşılaştırıldı.
Sonuçlar oldukça şaşırtıcıydı: Uygulamalar, öğün başına kalori miktarını ortalama 250 ile 345 kalori daha az tahmin etti. Ayrıca öğündeki yağ miktarını ortalama 30 gram eksik hesaplarken, karbonhidrat tahminlerinde gerçek değerlere daha yakın sonuçlar verdi.
Bu durum, özellikle yüksek yağ içeren besinler tüketildiğinde kullanıcının aslında aldığı kaloriden çok daha azını sisteme kaydetmesine neden oluyor.
Kamera uygulamaları neden yanıltıyor?
Yapay zekanın karşılaştığı temel zorluk, fotoğrafta görünen yemeği tanımak değil; kameranın ilk bakışta tespit edemediği detayları ölçememesi. Görseller uygulamaya şu bilgileri tam olarak veremiyor:
-
Gerçek porsiyon boyutu: Fotoğrafta aynı büyüklükte görünen iki farklı parça gıda, yoğunluk ve ağırlık bakımından büyük farklar taşıyabilir.
-
Gizli yağ ve tereyağı miktarı: Pişirme sırasında kullanılan veya sonradan eklenen sıvı yağlar fotoğraf üzerinden tespit edilemez.
-
Gıdanın kalınlığı ve iç malzemesi: Yemeğin derinliği ve iç harcında kullanılan malzemelerin oranı gözle görülemez.
-
Yüksek kalorili soslar: Yemeğin üzerine eklenen küçük miktarlardaki sos ve sos tabakaları kalori hesabını tamamen değiştirebilir.
Keto diyetleri yapay zekayı zorluyor
İlk testin ardından 200’den fazla farklı öğünü daha inceleyen araştırmacılar; düşük karbonhidratlı ve yüksek yağlı (Keto gibi) diyetlerde hata payının ciddi şekilde arttığını saptadı. Yapay zeka tabağın biçimini görebilse de, hazırlık aşamasında kullanılan yağ miktarını görsel verilerden tek başına çıkaramıyor.
Bu uygulamaları kullanmayı bırakmalı mıyız?
Elde edilen bulgular yapay zeka uygulamalarının tamamen yararsız olduğu anlamına gelmiyor. Bu araçlar, kullanıcıların genel beslenme alışkanlıklarını fark etmelerine ve öğünleri hakkında genel bir fikir edinmelerine yardımcı olmaya devam ediyor.
Ancak uzmanlar, özellikle sıkı diyet uygulayanların veya tıbbi gerekçelerle hassas kalori hesabı yapması gereken kişilerin bu uygulamalardaki verileri kesin sonuçlar değil, yaklaşık değerler olarak kabul etmesi gerektiğini vurguluyor.
Daha hassas bir ölçüm gerektiğinde; porsiyon miktarı, kullanılan yağ ve pişirme yöntemi gibi detayların uygulamaya manuel olarak girilmesi tek bir fotoğraf çekmeye kıyasla çok daha güvenilir sonuçlar veriyor.
