Yapay zeka sektörünün öncü kuruluşları OpenAI ve Anthropic’in kıdemli araştırmacıları, şirketlerin yürüttüğü kontrolsüz yarışın insanlığın sonunu getirebilecek felaket senaryolarına kapı araladığını belirterek peş peşe uyarılarda bulundu. Sektör içinden yükselen bu itiraflar, Washington yönetiminin yapay zeka şirketlerini yasal ve etik çerçevelere bağlamayı reddettiği bir dönemde teknoloji dünyasında ve küresel siyaset koridorlarında derin bir endişe dalgası yarattı.
Her iki şirkette de görev yapmış eski araştırmacı Jacob Cookson, firmaların sorumsuzca bir “süper zeka” yarışına sürüklendiğini vurgulayarak istifasını açıkladı. Cookson, bu sistemleri inşa eden mühendislerin ve yöneticilerin bir kısmının, teknolojinin insan neslini tüketebilecek felaketlere yol açma ihtimaline bizzat inandıklarını aktardı.
Bilim insanlarından “yüzde 10” felaket ihtimali
Sektördeki güvenlik zaafına dikkat çeken tek isim Cookson değil:
- Evan Hubinger (Anthropic Güvenlik Araştırmacısı): Önümüzdeki 10 yıl içinde yapay zekadan kaynaklanan küresel bir felaketin yaşanma olasılığının yüzde 10’un üzerinde olduğunu hesapladı.
- Paul Christiano (OpenAI Kâr Amacı Gütmeyen Kuruluşu Yönetim Kurulu Üyesi): Gerçek güvenlik ve uyum (alignment) mekanizmaları kurulmadan süper zekaya ulaşma hırsının, insanlığın kontrolü geri döndürülemez biçimde tamamen kaybetmesine yol açacağını belirtti.
Tüm bu uyarılara karşın ABD yönetimi, Çin ile rekabet gerekçesiyle yapay zeka geliştirmelerine herhangi bir hız kesici regülasyon uygulamayı reddediyor. Hukuki ve etik çerçevelerin inovasyonu engelleyeceğini savunan Washington’ın aksine Avrupa Birliği (AB) kapsamlı yasal sınırlamalar getiren en katı merci konumunda bulunurken; Çin ise üç yıllık kapsamlı denetim hamleleriyle teknoloji tekellerinin gücünü dizginleyen tek güç olarak öne çıkıyor.
AB’nin toplam savunma bütçesini aştılar
Teknoloji tekellerinin ulaştığı finansal güç, devletlerin egemenlik alanlarını tehdit eden boyutlara ulaştı. 2026 yılı verilerine göre yalnızca 4 büyük teknoloji devi, yapay zeka yatırımları için toplamda 650 milyar dolarlık devasa bir bütçe ayırdı. Bu tutar, Avrupa Birliği üyesi tüm ülkelerin yıllık savunma bütçelerinin toplamını tek başına geride bırakıyor.
Geçtiğimiz yıl ayrılan 155 milyar dolarlık rekor harcamanın bile katbekat üzerine çıkan bu meblağ; devasa veri merkezlerine, kritik mikroçiplere ve küresel bilgi akışına hükmeden şirketleri doğrudan birer jeopolitik aktöre dönüştürdü. Karar alma mekanizmalarını, kamu politikalarını ve toplumları yönlendirme gücünü tekeline alan teknoloji şirketleri; yasal boşluklar ve denetimsizlik içinde devletlerin egemenlik haklarıyla yarışır hale geliyor.
