Diyarbakır’da engelli bireylerin ve 65 yaş üzeri vatandaşların yasal hakları olan ücretsiz ulaşım hizmetinden yararlandırılmaması, TİHEK tarafından mercek altına alındı. Yerel basına yansıyan ve sosyal medyada infial yaratan “otobüse almama” görüntülerinin ardından resen başlatılan inceleme, emsal teşkil edecek bir kararla sonuçlandı.
“Süresiz almama” kararı belgelendi
Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından sunulan görüşte, kentteki özel halk otobüsü işleticilerinin 11 Haziran 2024 tarihinde aldıkları ortak kararla, ücretsiz ulaşım hakkı bulunan vatandaşları araçlara bindirmeme kararı aldıkları teyit edildi. Vatandaşların CİMER ve ALO 153 üzerinden yaptığı yoğun şikayetler, ihlalin boyutunu gözler önüne serdi.
Esnafın “ekonomik yük” savunması kabul görmedi
İnceleme sürecinde kooperatifler kendilerini şu argümanlarla savundu:
Ücretsiz taşıma yükünün sadece esnafa bırakılmasının adil olmadığı,
Belediyenin bu konuda ek bir destek sağlamadığı,
Hizmetlerin genel olarak mevzuata uygun yürütüldüğü iddia edildi.
Ancak TİHEK, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından araç başına sağlanan 3 bin 375 liralık gelir desteğini hatırlatarak, belediyeden ek destek alınamamasının bir “hak gaspı” gerekçesi olamayacağına hükmetti.
Kararın gerekçesi: Anayasal eşitlik ilkesi
TİHEK, kararının gerekçesinde Anayasa’nın 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesine atıfta bulundu. Kurul, özel işletmelerin engellilerin topluma tam ve bağımsız katılımını sağlama sorumluluğu olduğuna dikkat çekerek şu tespiti yaptı:
“Belediyeden maddi destek alınmaması, ücretsiz ulaşım hakkı olan engellilerin hizmetten yararlanmasının engellenmesi için haklı ve meşru bir gerekçe sayılamaz. Bu durum nesnel bir nedene dayanmayan farklı muameledir ve ayrımcılık yasağının ihlalidir.”
İki kooperatife ağır yaptırım
Yapılan değerlendirmeler sonucunda, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi’nin süreçte bir ihlali olmadığına karar verilirken; S.S. Öz Diyarbakır ve S.S. 53 No.lu kooperatiflerine ayrı ayrı 256 bin 357’şer lira para cezası kesildi.
