Küresel finans sisteminde dijitalleşme hız kazanırken, ABD doları da gücünü sabit kripto paralar (stablecoin) üzerinden blokzincir ağlarına taşıyor. CoinDesk’in Eylül 2026 raporuna göre piyasa büyüklüğü 313 milyar dolara ulaşan sabit kripto paraların yaklaşık yüzde 99’u dolara endeksli bulunuyor. Değerini 1 dolara sabitlemek amacıyla ihraç edilen USDT ve USDC gibi devler, rezervlerinde tuttukları ABD Hazine tahvilleri ve banka mevduatlarıyla hem Washington’ın borçlanma araçlarına doğrudan talep yaratıyor hem de geleneksel bankacılık düzenini sarsacak yeni riskleri beraberinde getiriyor.
Fintech ve likidite uzmanları, bu paralara giren her kaynağın dolara doğrudan “yeni bir talep” anlamına gelmediğini, mevcut mevduatların biçim değiştirmesi olabileceğini belirtirken; yerel para birimlerinden kaçışın yaşandığı gelişmekte olan piyasalarda ise net bir dolarizasyon dalgası yarattığını vurguluyor.
ABD Hazine tahvillerine 200 milyar dolarlık destek
San Francisco Fed tarafından yayımlanan son çalışma, en büyük iki sabit para ihraççısının portföyündeki Hazine tahvili ve repo varlıklarının son 5 yılda yaklaşık 200 milyar dolar arttığını ortaya koydu. Bu talep, bazı yabancı hükümetlerin ABD borçlanma senetlerinden çekilmesini kısmen telafi etti. Büyüme trendinin sürmesi halinde ihraççıların elindeki tahvil büyüklüğünün 2030 yılı sonuna kadar 400 milyar dolara ulaşabileceği tahmin ediliyor.
Buna karşın Uluslararası Para Fonu (IMF) araştırmaları, sabit paraların piyasa değerindeki artışın kısa vadeli Hazine getirilerini ve dolar endeksini baskılayabileceğine, bu araçların daha çok kısa vadeli likiditeye odaklandığına işaret ediyor.
Bankacılık sisteminden 500 milyar dolarlık mevduat çıkabilir
Sabit paraların sınır ötesi para transferlerinde sunduğu hız, 7/24 işlem kabiliyeti ve düşük işlem masrafları bireyler ve şirketler için büyük avantaj sağlıyor. IMF verilerine göre geleneksel bankacılık kanallarında yüzde 6,5 olan küresel havale maliyeti, blokzincir üzerinde çok daha düşük seviyelere iniyor.
Ancak madalyonun diğer yüzünde mevduat kaçışı tehdidi bulunuyor. Standard Chartered’ın projeksiyonlarına göre, sabit kripto paraların büyümesi 2028 yılı sonuna kadar ABD bankalarından yaklaşık 500 milyar dolarlık mevduatı çekebilir. Gelişmekte olan ekonomilerde ise yerel bankalardan çıkan paraların yurt dışı dolar varlıklarına yönelmesi, merkez bankalarının para politikası etkinliğini zayıflatıyor.
Bu tehdide karşı Wall Street de harekete geçti. Bank of America, Citigroup ve Goldman Sachs’ın da aralarında bulunduğu 21 finans devinin, kurumsal ticarete yönelik kendi sabit kripto para girişimini kurma hazırlığı yaptığı belirtiliyor.
Washington’dan ‘GENIUS’ yasası ve denetim adımları
ABD yönetimi, sabit paraların getirdiği fırsatları değerlendirirken yaptırımların delinmesi ve kara para aklama risklerine karşı regülasyonları sıkılaştırıyor. Kongre’den geçen “GENIUS” yasası ve ABD Hazine Bakanlığı’nın yayımladığı kurallar; ihraççı şirketlerin şüpheli cüzdanları dondurmasını, sıkı rezerv denetimlerine tabi tutulmasını ve uluslararası yaptırımlara tam uyum göstermesini zorunlu kılıyor.
Dijital euro ve merkez bankaları yarışta
Doların blokzincirdeki mutlak hakimiyeti karşısında Avrupa ve Asya merkez bankaları da alternatif altyapılar geliştiriyor. Avrupa’da 37 kurumun yer aldığı Cephalis konsorsiyumu euroya endeksli sabit para ihraç etmeye hazırlanırken, Avrupa Merkez Bankası da toptan piyasalarda dijital merkez bankası parasıyla takas sağlayan “Pontes” platformunu devreye aldı.
Finans uzmanları, blokzincir teknolojisinin tek başına küresel para hiyerarşisini değiştiremeyeceğini, ancak güven, likidite ve regülasyon dengesini kuran modellerin geleceğin uluslararası ödeme sistemlerine yön vereceğini kaydediyor.
