Manchester City’nin İngiltere Premier Lig tarihindeki en büyük mali yargılamasında suçlu bulunmasının ardından, gerekçeli kararda sıkça tekrarlanan 4 harfli İngilizce bir kelime skandalın merkezine yerleşti: “Sham”. Bağımsız komisyonun kulübün sponsorluk ve ticari sözleşmelerini tanımlamak için kullandığı bu ifade, meselenin basit bir muhasebe anlaşmazlığı olmadığını, doğrudan “muvazaalı” ve “paravan” yapay düzenekler kurulduğunu tescilledi.
İngiliz spor basını ve The Athletic, kelimenin hukuki derinliğine dikkat çekerken; sosyal medyada Manchester City için kullanılmaya başlanan alaycı “Sham FC” yakıştırmasının kulübün modern imajına kalıcı bir darbe vurduğunu vurguladı.
Hukukta ‘sham’ ne anlama geliyor?
İngiliz hukuk terminolojisinde “sham”, basit bir “şüpheli işlem” ya da ceza hukukundaki evrakta sahtecilik anlamının ötesinde özel bir içtihada dayanıyor. Temeli 1967 tarihli Snook davasına uzanan bu kavram; tarafların imzaladığı sözleşmenin şeklen yasal ve geçerli görünmesine karşın, üçüncü kişilere karşı bilerek ve isteyerek gerçekteki mali ilişkiden tamamen farklı bir tablo sunmasını (muvazaa) ifade ediyor.
Bir başka deyişle, ortada ıslak imzalı resmi bir sponsorluk sözleşmesi bulunsa ve banka transferleri bu sözleşme üzerinden aksa dahi; tarafların asıl niyeti ve arka plandaki para akışının gerçek kaynağı gizleniyorsa, bu düzenleme İngiliz hukukunda doğrudan “sham” (hükümsüz/paravan) sayılıyor.
City dosyasında paravan olan neydi?
Premier Lig yönetimi ve bağımsız komisyonun yayımladığı raporda, Manchester City’nin 2009-2010 ile 2017-2018 sezonları arasında gelirlerini şişirmek ve harcamalarını olduğundan az göstermek için bu yönteme başvurduğu açıklandı.
- Maskelenmiş sermaye enjeksiyonu: Abu Dabi merkezli bazı sponsorluk anlaşmalarında, şirketin ödediği gibi gösterilen bedelin büyük bir kısmının aslında kulübün o dönemki sahibi olan Abu Dhabi United Group (ADUG) tarafından karşılandığı belirlendi.
- Yapay ticari gelir: Kulüp sahiplerinin cebinden çıkan sermaye doğrudan harcanamadığı için (harcama limitleri ve Finansal Fair Play kuralları gereği), bu paralar ticari sponsorluk geliri gibi gösterilerek bilançoya dahil edildi.
- İmaj hakları hilesi: Kararın 136. paragrafında, futbolcuların ticari imaj haklarını devralan “Fordham” şirketiyle yapılan sözleşmeler de doğrudan “sham” olarak nitelendirildi. Kulübün ödemesi gereken imaj hakkı giderlerinin üçüncü bir şirkete aktarılmış gibi gösterilerek kulüp bilançosundan gizlendiği saptandı.
Komisyon, bu paravan modeller işletilmeseydi Manchester City’nin hem UEFA Finansal Fair Play hem de Premier Lig harcama sınırlarını “fahiş bir farkla” aşmış olacağını kaydetti.
Tartışma sponsorluk değerinde değil, sözleşmenin gerçekliğinde
The Athletic analizine göre kararın en can alıcı noktası; tartışmanın bir sponsorluğun 50 milyon mu yoksa 70 milyon sterlin mi edeceği gibi bir piyasa değeri tespitinden kaynaklanmaması. Komisyon doğrudan sözleşmelerin “gerçekliğini” ve ardındaki gizli finansman mekanizmasını yargıladı. Toplamda 900 milyon sterlini aşan bu yanıltıcı tablonun, kulübe transfer piyasasında ve oyuncu maaşlarında haksız bir harcama kapasitesi sağladığı tespit edildi.
Suçlamaları kesin bir dille reddeden Manchester City yönetimi ise komisyonun delilleri hatalı yorumladığını, hukuki ve ilkesel olarak kararın kusurlu olduğunu savunarak kapsamlı bir savunmayla temyiz mahkemesine başvuracağını bildirdi. Kulüp aleyhine uygulanacak puan silme, transfer yasağı veya ligden ihraç gibi olası yaptırımların ayrı bir duruşmada karara bağlanması bekleniyor.
