Yeşil saha hiçbir zaman yalnızca 22 kişinin top peşinde koştuğu soyut bir alan olmadı; aksine tarihin en kritik dönemeçlerinde haksızlığa karşı seslerin yükseldiği küresel bir kürsüye dönüştü. İrlanda Milli Takımı kalecisi Gavin Bazunu’nun, Gazze’deki katliamlar ve insani trajediyi gerekçe göstererek UEFA Uluslar Ligi’ndeki İsrail maçına çıkmayı reddetmesi, spor dünyasında vicdani ilkelerin kariyer hesaplarının önüne geçtiği tarihi olayları yeniden gündeme taşıdı.
Futbol sahalarında otoriteye, savaşa, ırkçılığa ve diktatörlüklere boyun eğmeyen 8 unutulmaz direniş hafızalardaki yerini koruyor:
1. Gavin Bazunu: Milli formadan önce ahlaki ilkeler
İrlanda kamuoyunun Filistin halkıyla tarihi dayanışması, milli takımın İsrail ile eşleştiği ilk günden bu yana maçı boykot çağrılarını beraberinde getirdi. Karşılaşmanın güvenlik gerekçesiyle Sırbistan’da tarafsız sahaya alınmasına rağmen kaleci Gavin Bazunu kampa katılmayacağını duyurdu. Bazunu, ülkesini temsil etmekten büyük gurur duyduğunu ancak masum sivillerin öldürüldüğü bir dönemde sahaya çıkmayı vicdanen kabul edemeyeceğini belirterek net bir tavır sergiledi.
2. Paul Breitner: Arjantin cuntasını protesto eden tek yıldız
Johan Cruyff’un 1978 Dünya Kupası’na katılmama sebebi yıllar sonra ailesine yönelik kaçırma girişimi olarak aydınlansa da, Batı Almanya efsanesi Paul Breitner sahici bir ahlaki duruş sergiledi. 1974 Dünya Kupası finalinde galibiyet golünü atan sol bek, Arjantin’deki askeri diktatörlüğün insan hakları ihlallerini protesto ederek 1978 turnuvasını resmi olarak boykot eden tek futbolcu oldu.
3. James McClean: Kanlı Pazar’ın unutulmayan hafızası
İrlandalı futbolcu James McClean, İngiliz basınının tüm linç kampanyalarına rağmen inançlarından geri adım atmadı. İngiliz askerlerinin silahsız sivilleri katlettiği “Kanlı Pazar” katliamının yaşandığı Derry kentinde büyüyen McClean; İngiliz ordusunun savaş kurbanlarını anmak için takılan gelincik çiçeği (poppy) sembolünü takmayı her sezon kararlılıkla reddetti. 2015 yılında West Bromwich formasıyla ABD’deki hazırlık maçında İngiliz ulusal marşı çalınırken sırtını dönmesi, duruşunun simgesi haline geldi.
4. Emir Nasr Azadani: Özgürlük mücadelesinin 26 yıllık bedeli
İranlı profesyonel futbolcu Emir Nasr Azadani, kadın hakları ve temel özgürlükleri savunduğu için ağır bir bedel ödüyor. Mahsa Emini’nin ölümünün ardından başlayan kitlesel gösterilere katıldığı gerekçesiyle rejim tarafından tutuklanan Azadani, 26 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Uluslararası Profesyonel Futbolcular Birliği (FIFPRO), oyuncunun idam tehlikesiyle karşı karşıya kalmasını şiddetle kınayarak cezanın derhal kaldırılmasını talep etti.
5. Kevin-Prince Boateng: Irkçılığa karşı sahadan çekilme
2013 yılında AC Milan forması giyen Ganalı yıldız Kevin-Prince Boateng, Pro Patria ile oynanan hazırlık maçında tribünlerden yükselen aralıksız ırkçı tezahüratlara karşı tarihi bir tepki verdi. Oyunu durdurup topu öfkeyle tribünlere fırlatan Boateng sahayı terk etti. Takım kaptanı Massimo Ambrosini ve diğer takım arkadaşlarının da Boateng’i takip ederek soyunma odasına gitmesiyle müsabaka tatil edildi ve bu olay İtalyan futbolunda bir milat oldu.
6. Robbie Fowler: Tersane işçilerinin sesi
Liverpool efsanesi Robbie Fowler, 1997 yılında Brann ile oynanan Kupa Galipleri Kupası mücadelesinde attığı golün ardından formasını kaldırdı. Fowler’ın tişörtünde, iki yılı aşkın süredir grevde olan ve haksız yere işten çıkarılan 500 Liverpool liman işçisine destek mesajı yer alıyordu. UEFA kuralları gereği saha içine siyasi mesaj taşımaktan 2 bin İsviçre frangı para cezası alsa da, eylemi işçi sınıfı tarihine geçti.
7. PSG ve Başakşehir dayanışması: Webo’ya ırkçı hakeme ortak tepki
2020 yılında Şampiyonlar Ligi’nde oynanan Paris Saint-Germain – Medipol Başakşehir karşılaşması, dördüncü hakem Sebastian Coltescu’nun Başakşehir Yardımcı Antrenörü Pierre Webo’ya yönelik ırkçı ifadesiyle sarsıldı. Başakşehirli futbolcuların sahayı terk etme kararına PSG’nin dünyaca ünlü yıldızları Neymar ve Kylian Mbappe de destek verdi. Her iki takımın el ele sahadan çekilmesi, Avrupa futbolunda ırkçılığa karşı en güçlü ortak refleks olarak kayıtlara geçti.
8. Sovyetler Birliği: Kanlı stadyuma gitmeyi reddettiler
1970’lerin başında dünyanın en güçlü milli takımlarından birine sahip olan Sovyetler Birliği, 1974 Dünya Kupası’na katılma fırsatını diktatörlüğe meydan okuyarak feda etti. Şili’de General Augusto Pinochet’nin askeri darbe yapması ve Santiago Ulusal Stadyumu’nu solcu muhalifler için işkence ve infaz merkezine dönüştürmesi üzerine SSCB, rövanş maçına çıkmayı reddetti. FIFA maçın tarafsız sahaya alınması talebini reddedince Sovyetler turnuvayı boykot etti; Şili ise boş kaleye sembolik bir gol atarak Dünya Kupası vizesi aldı.
