Güney Amerika ülkesi Bolivya’da haftalardır tırmanan ekonomik ve siyasi kriz, hükümetin en sert anayasal yetkilere başvurmasıyla yeni bir evreye girdi. Bolivya Devlet Başkanı Rodrigo Paz, yaklaşık 50 gündür devam eden ve ülke ekonomisini tam anlamıyla durma noktasına getiren yol kapatma eylemleri ile kitlesel protestolar nedeniyle ülke genelinde 90 gün süreyle olağanüstü hal (OHAL) ilan edildiğini duyurdu.
Orduya “Yolları Açın” Talimatı
Cumartesi günü televizyon kanallarından erken saatlerde halka seslenen Devlet Başkanı Paz, kararın öncelikli amacının kamu düzenini yeniden tesis etmek, vatandaşların güvenliğini sağlamak ve haftalardır yollarda mahsur kalan tanker ile kamyonların taşıdığı temel ihtiyaç malzemelerinin (gıda, yakıt ve ilaç) sevkiyatını güvence altına almak olduğunu söyledi.
OHAL kararnamesinin yürürlüğe girmesiyle birlikte hükümet, geniş kapsamlı güvenlik yetkilerine sahip oldu. Bu doğrultuda Bolivya Silahlı Kuvvetleri, protestocu grupların ana arterler üzerine kurduğu barikatları kaldırmak, stratejik ulaşım koridorlarını açmak ve tedarik zincirini normale döndürmek amacıyla resmen görevlendirildi.
Halk “Rehin” Alındı
Yaşananların sıradan bir demokratik protesto sınırını aştığını savunan Devlet Başkanı Rodrigo Paz, ulusa sesleniş konuşmasında şu ifadeleri kullandı:
“Bu olağanüstü hal, insanların normal yaşamını ortadan kaldırmak ya da hayatlarını kısıtlamak için ilan edilmedi. Bu karar, halka özgürlüğünü geri vermek ve siyasi çıkarlar uğruna yolları kapatarak ülkeyi felç edenlerin halkımızı rehin almasını engellemek için uygulanan bir yeniden tesis etme eylemidir. Bolivyalılar; çalışmayı, eğitim almayı ve sağlık hizmetine erişmeyi engelleyen bu ablukalara daha fazla mahsur kalamaz.”
Krizin Perde Arkası: Akaryakıt Sübvansiyonları
Bolivya’yı bu noktaya getiren toplumsal huzursuzluk, Mayıs ayının başlarında Paz yönetiminin bütçe açığını kapatmak amacıyla uzun yıllardır uygulanan yakıt sübvansiyonlarını kaldırma (kemer sıkma) kararıyla patlak verdi. Ülkede yaşanan ciddi ABD doları sıkıntısı ve enflasyonla birleşen bu adım; sendikalar, madenciler, öğretmenler ve yerli toplulukların sokaklara dökülmesine yol açtı.
Hükümet geri adım atarak yakıt fiyatlarını dengeleyecek mekanizmalar kurduğunu açıklasa ve tepki çeken bazı arazi reformu yasalarını geri çekse de öfke dinmedi. Eylemler kısa sürede ücret artışı taleplerinden ziyade, doğrudan Cumhurbaşkanı Paz’ın istifasını hedefleyen siyasi bir harekete dönüştü.
Sendikalarla Anlaşma Sağlandı Ama Morales Kanadı Direniyor
Hükümet, Cuma günü ülkenin en büyük işçi konfederasyonu olan Bolivya İşçi Merkezi (COB) ile masaya oturmuş ve gerilimi düşürecek geniş kapsamlı bir uzlaşı anlaşması imzalamıştı. Ancak bu diplomatik hamle de sokaktaki barikatları bütünüyle kaldırmaya yetmedi.
Özellikle tarım ve üretim merkezi olan Cochabamba bölgesinde etkili olan, eski solcu Devlet Başkanı Evo Morales destekçisi kırsal örgütler ile yerli topluluklar müzakerelere katılmayı reddetti. Morales yanlısı grupların ana yollardaki ablukayı sürdürmesi üzerine, idari başkent La Paz adeta dış dünyadan tecrit edildi.
Hükümet yetkilileri, diyalog kapısının iyi niyetli herkese açık kalacağını yinelerken; anayasa gereği ilan edilen OHAL kararının 24 saat içinde Bolivya Kongresi’ne sunulacağı ve parlamentonun bu önlemi onaylamak veya reddetmek için 72 saati bulunacağı bildirildi.
